آنان احاطه دارند .
فَهُمْ مُقْمَحُونَ
« أقمح الغلّ الاسير » يعنى زنجير در گردن اسير تنگ بود و او مجبور مىشد سرش را بلند نگه دارد .
وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ
سَدًّا
از جهت دنيا يا از جهت آخرتشان در جلو روى و پشت سر آنان راه خير را سدّ كرديم تا از جهت دنيايشان چيزى نبينند تا عبرت بگيرند و از جهت آخرتشان نيز چيزى نبينند .
فَأَغْشَيْناهُمْ
بر همه اطرافشان پرده برافكنديم .
فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ
پس آنها نمىبينند ، نه جلوشان را مىبينند و نه پشت سر ، نه راست و چپ خويش را ، چون با دو سدّ بر آنها پرده برافكنديم ، زير پاهايشان را هم نمىبينند چون زنجير مانع از آن مىشود و روى همين جهت بالا سرشان را هم نمىبينند .
درباره نزول آيه مطالبى ديگر ذكر شده است كه بايد به كتابهاى مفصّل مراجعه نمود .
وَ سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
و در خبرى كه به امام صادق عليه السّلام منسوب است آمده است كه او فرمود : پس آنان ايمان به خدا و به ولايت على عليه السّلام و ائمّه بعد از او نمىآورند . « 1 » بيان اين كلمات در اوّل سوره بقره گذشت .
إِنَّما تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ
مكرر اين مطلب گذشت كه ذكر عبارت از ولايت تكوينى و تكليفى
هامش
( 1 ) صافى : ج 4 ، ص 246 . كافى : ج 1 ، ص 437 ، ح 90 .