با اگر و مگر راه مىروند و زندگى مىكنند .
بعضى گفتهاند : وقتى قريش اطّلاع يافتند كه اهل كتاب رسولانشان را تكذيب كردهاند گفتند : خدا يهود و نصارى را لعنت كند ، اگر براى ما رسولى بيايد ما هدايتيافتهتر از آنان مىشويم . « 1 »
فَلَمَّا جاءَهُمْ نَذِيرٌ
وقتى محمّد صلّى اللّه عليه و آله آمد .
ما زادَهُمْ إِلَّا نُفُوراً
چيزى جز مخالفت و نفرت بر آنان افزوده نشد ، تا چه رسد به آنكه هدايت يابند يا هدايتيافتهتر شوند .
اسْتِكْباراً فِي الْأَرْضِ
لفظ « استكبارا » مفعول له است يعنى جهت برترىجويى در زمين چنين كردهاند .
وَ مَكْرَ السَّيِّئِ
عطف بر « استكبارا » است ، يا هر دو مصدرند و فعل هر دو محذوف است .
وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ
مكر و حيله جز صاحبش را هلاك نخواهد كرد ، چون مكركننده در آن هنگام كه در انديشه مكر است مورد استهزا و احاطهى شيطان قرار مىگيرد ، محكوم او مىگردد .
و داخل شدن زير يوغ ( حكومت ) شيطان عذاب فورى براى انسانيّت انسان است قبل از آنكه مكر و حيلهى او به طرف مورد مكر برسد .
و پس از رسيدن مكر به طرف مقابل درجهى شخص مورد مكر بالا مىرود يا در دنيا و آخرت يا در آخرت فقط و از سوى
هامش
( 1 ) تفسير بيضاوى : ج 2 ، ص 274 - 275 . صافى : ج 4 ، ص 243 .