است . « 1 » به روايت نسبت داده شده كه مورچهى سليمان عليه السّلام مانند گرگها و سگها بوده است .
قالَتْ نَمْلَةٌ يا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَساكِنَكُمْ لا يَحْطِمَنَّكُمْ
مورچهاى كه پادشاه رييس مورچهها بود ( چنانچه بعضى گفتهاند ) گفت : در مسكنهايتان داخل شويد تا سليمان و لشكريانش بر شما آسيب نزنند .
لفظ
لا يَحْطِمَنَّكُمْ
بدل از
ادْخُلُوا
به صورت بدل اشتمال است يا مستأنف و جواب سؤال مقدّر است ، آن نهى ، است نه نفى كه در جواب امر مجزوم شده باشد .
( چنانچه بعضى گفتهاند ) ، چه نون تأكيد بر نفى و فعل ايجابى ( در از صورت غير ضرورت ) داخل نمىشود .
سُلَيْمانُ وَ جُنُودُهُ وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ
جملهى
وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ
بدان جهت گفت كه نبىّ عليه السّلام را از ظلم تبرئه كند .
فَتَبَسَّمَ ضاحِكاً مِنْ قَوْلِها
سليمان عليه السّلام تبسّم نمود در حالى كه از گفتار مورچه مىخنديد ، چون از قدرت خدا ، از اين كه سخن مورچه را شنيده بود مخصوصا از راه دور تعجّب مىكرد ، يا از نعمت خدا بر او تبسّم نمود ، يعنى از اين كه خداوند به او توانايى شنيدن سخن مورچه و فهم مقصود آن را داده بود ، يا از زيركى مورچه و تميز دادن آن بين نابودكنندهى مورچه و غير او و شناختن
هامش
( 1 ) . نور الثّقلين ج 4 ص 82 ح 46 و تفسير القمّى ج 2 ص 126 .