به صورت جمع ، چون از لفظ خال و عمّ جنس اراده كرده ، ولى لفظ عمّه و خاله چون داراى تاء هستند اگر مفرد آورده شوند اشاره به افراد است نه جنس .
اللَّاتِي هاجَرْنَ مَعَكَ
آنانى كه با تو هجرت كردند اين قيدهاى سهگانه قيود حلال كردن ازواج و همسران نيست چون خداى تعالى براى رسول خدا آنچه را كه از زنان بخواهد حلال كرده و ذكر دو قيد اوّل جهت بزرگداشت رسول خدا صلى اللّه عليه و آله است و قيد اخير جهت بزرگداشت زنان او است .
و بعضى گفتهاند : آن قيود قيود حلال كردن است « 1 » و خبرى هم از طريق عامّه بر اين مطلب نقل كردهاند .
و علّت اينكه حلال كردن همسران را ذكر كرده با اينكه آنان براى رسول خدا صلى اللّه عليه و آله حلال بودهاند و در خانه او بودهاند آن است كه توهّم پيش آمده رفع شود و سخن بعضى در اين مورد ردّ شود .
چه بعضى گفتهاند و بعضى ديگر توهّم نمودهاند كه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله بر امّت خود بيشتر از چهار زن را حرام كرده در حالى كه خود او بيشتر از چهار زن دارد و شايسته نيست كه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله چنين باشد .
و دليل آن قول خدا :
قَدْ عَلِمْنا ما فَرَضْنا عَلَيْهِمْ فِي أَزْواجِهِمْ
مىباشد كه به صورت جمله معترضه بيان حلال كردن همسران رسول خدا صلى اللّه عليه و آله واقع شده است .
هامش
( 1 ) . تفسير بيضاوى ج 2 ص 249 .