آسمانها آفريد بدون تكيهگاهى كه ببينيد ، اين آيه بيان عزّت و حكمت خداى تعالى است .
از امام رضا عليه السّلام آمده است كه فرمود : آسمانها ستون دارند ولى شما آن را نمىبينيد « 1 » .
وَ أَلْقى فِي الْأَرْضِ رَواسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ
تفسير اين آيه در اوّل سوره نحل نوشته شد .
وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دابَّةٍ وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ
در زمين از هر زوجى رويانيديم ، منظور از زوج صنف است ، چون هر صنفى به اعتبار پايينتر و بالاترش زوج ناميده مىشود ، يا هر گياهى به اعتبار اينكه صحرايى يا بوستانى است زوج است .
كَرِيمٍ
كرم در هر چيزى بر حسب آن چيز است و كرامت نبات و گياه به اعتبار كثرت منافع آن است ، ابتدا به آفرينش آسمانها كرد چون آسمانها اشرف از زميناند ، سپس آفريدن زمين را ذكر كرد در ضمن قرار دادن كوه بر روى زمين ، سپس خلق مواليد را ذكر نمود و به ترتيب از شريفتر ابتدا كرد تا به پستتر رسيد .
هذا
اينكه ذكر شد از آسمانها و زمين و كوهها و مواليد ،
خَلْقُ اللَّهِ
مخلوق خداست .
فَأَرُونِي ما ذا خَلَقَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ
به من نشان بدهيد كه آن معبودهاى باطل چه چيزى آفريدهاند ؟ تا مستحقّ شراكت با خدا و معبود شدن براى مردم باشند ، چه ، شريك بايد در مقدارى از صفاتش مانند شريك ديگر باشد .
هامش
( 1 ) . تفسير قمى : ج 2 ، ص 328 .