تفسير
الم غُلِبَتِ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ
روم مغلوب شد در نزديكترين زمينشان از زمين فارس يا زمين عرب .
وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ
هر دو فعل
غُلِبَتِ
و
سَيَغْلِبُونَ
به صورت مجهول خوانده شده ، فعل اول به صورت مجهول و دوّمى به صورت معلوم خوانده شده ، كه آن قرائت مشهور است ، برعكس نيز خوانده شده است . « 1 » بعضى گفتهاند : وقتى فارس به روم حمله كرد در ( اذرعات ) و بعضى گفتهاند در جزيره به هم رسيدند ، پس فارسيان به روميان غلبه كردند و اين خبر به مكّه رسيد ، مشركين خوشحال شدند ، به مسلمين شماتت كردند و گفتند : شما و نصارى اهل كتاب هستيد و ما و فارس بدون كتاب هستيم و برادران ما بر برادران شما غلبه كردند و بر شما نيز غلبه خواهند كرد ، پس اين آيه نازل شد . « 2 » در خبر ديگرى است : رسول خدا بعد از اينكه به مدينه مهاجرت كرد و رسالتش را ظاهر نمود نامهاى به ملك روم و نامهاى به پادشاه فارس نوشت ، پس پادشاه روم به نامهى رسول خدا صلى اللّه عليه و آله احترام گذاشت و آورندهى نامه را نيز احترام كرد ، ولى پادشاه فارس به نامهى رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و آورندهاش اهانت كرد ، بين روم و فارس جنگ بود ، هنگامى كه فارس بر روم غلبه كرد
هامش
( 1 ) . مجمع البيان : ج 7 و 8 ، ص 294 .
( 2 ) . صافى : ج 4 ، ص 125 .