دروغ و شرك به خدا ، مجلس غنا و خود غنا و آنچه كه جز خدا مورد عبادت قرار مىگيرد مىباشد .
آيه تفسير شده است به شهادت زور ، به مطلق گفتار دروغ و به آنچه كه مشركين در تلبيهشان مىگفتند ، مانند « لبّيك لا شريك لك الّا شريكا هو لك تملكه و ما ملك » .
و نيز به غنا و ساير گفتارهاى لهوى تفسير شده است و در اخبار به بعضى از آنها تصريح شده است .
حقّ اين است كه لفظ « وثن » اختصاص به بت ساخته شده ندارد .
بلكه هر چيزى كه به آن نظر شود و قلب به آن وابسته باشد براى نفس بت است ، بلكه هر هوا و خواهش و اقتضاى نفس ، و هر رأى و انانيّت از نفس بت نفس مىباشد و نيز گفتارى كه مسبّب از باطل و انحراف از حقّ باشد يا سبب باطل و انحراف باشد مخصوص به غنا و شهادت باطل نيست .
بلكه افعال قواى نباتى و حيوانى و انسانى ، آثار اعضاى بدنى و ادراك مدارك ظاهرى و باطنى و احوال و اخلاق نفسانى و خطور است قلبى و تصرّفات واهمه . . . همهى اينها گفتارهاى قوا و نيروها است .
پس اگر آنها بر سبيل استقامت انسانى باشد يعنى متّصل بر طريق ولايت يا منتهى به آن باشد گفتارهاى صدق و راست
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 89
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٨٩