يا آخرت فقير و محتاج هستند .
السُّجُودِ
كسانى كه تواضع مىكنند در نهايت تواضع ، يا مبتلا به مرمّت معاش خويش هستند به نحوى كه در عالم كبير و صغير از آن خلاصى و رهايى ندارند .
وَ أَذِّنْ
به مردم برسان و اعلان كن .
فِي النَّاسِ
لفظ « فى » آورد و نگفت : « أذّن الناس » براى اشعار به اينكه اعلام ابراهيم براى همه نيست ، بلكه براى كسى است كه خداوند مىخواهد او نداى ابراهيم را بشنود ، كه روايت شده : ابراهيم عليه السّلام بالاى كوه ابو قبيس رفت ، گفت : اى مردم حجّ خانهى پروردگارتان را انجام دهيد .
پس خداوند آن را به گوش همهى كسانى كه در صلبهاى در رحم زنان بود ما بين مشرق و مغرب رسانيد ، يعنى همهى كسانى كه در علم خدا گذشته بود كه حجّ انجام مىدهند « 1 » .
و مقصود فقط كسانى نيستند كه در زمان ابراهيم در اصلاب مردان و رحم زنان بودهاند ، بلكه مقصود همه كسانى بودهاند كه در آينده تا روز قيامت در اصلاب مردان و رحم زنان قرار مىگيرند .
زيرا كه ابراهيم عليه السّلام با زبان ملكوتى و نداى ملكوتى ندا كرد
هامش
( 1 ) تفسير البرهان ج 3 ص 85