مىخواهى بلكه تا وقت معلوم كه آن وقت نفخهى اوّل است .
و در اخبار وقت معلوم به ظهور قائم ( عجّل اللّه فرجه ) و ذبح شيطان به دست او يا به دست رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله تفسير شده و نيز به وقت نفخهى اوّل تفسير شده ، و همهى اينها به يك مطلب بر مىگردد اگر چه در مقام ادا كردن مطلب به عبارتهاى مختلف ادا شود .
قالَ
شيطان خشمناك و غيظآلود گفت :
رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي
خدايا از آن جهت كه مرا گمراه كردى من هم مردم را اغوا و گمراه خواهم كرد .
و اين عادت همهى پيروان شيطان است كه هرگاه آنچه را كه طلب مىكنند به آن دست نمىيابند تقصير را به غير خودشان بلكه به بزرگ خودشان نسبت مىدهند . « 1 »
هامش
( 1 ) چون نسبت دادن اغوا كه امرى شرّ است از نظر شيعه و معتزله كه معتقدند افعال خداوند همه نيك و اصلح است مشكل است ، لذا شيخ طوسى اغوا را به سه معنا گفته است : 1 - محروميّت شيطان از بهشت . 2 - حكم دادن به غوايت و فريب . 3 - نابودى بر اثر لعن . بعضى گفتهاند : منظور اين است كه شيطان گفت : مرا اغوا كردى ، يعنى امتحان كردى بر سجده آدم و من اشتباه كردم و گمراه شدم . با بررسى اقوال عرفا به ويژه شيخ احمد غزالى و عين القضاة و امثالهم و مولانا معلوم مىشود ابليس به دليل غيرت و تعصّب و ايمان و حسد در عشق حاضر نشد به نزد غير از خدا سجده كند .
و او مىپنداشت كه خدا مىخواهد خلوص او را در عبوديّت امتحان كند و كوشيد تا ثابت قدم باشد و به ديگرى سجده نكند ولى معرفت به اين نكته نداشت كه اساس بندگى اطاعت است و عاشقان كشتگان معشوقند . و به قول مولوى ، ادب نگه نداشت و فعل بد خود را كه از وى برخاسته بود به خدا نسبت داد مطلب ديگر اين كه اغواى شيطان به نفع مؤمنان مخلص است زيرا وسيلهاى است براى گذر از مراحل پست بشرى تا اوج اعتلاى انسانى كه با تسليم نمودن شيطان در تحت امر ربّ