مىكند تا حجت بر ايشان تمام شود ، وقلوب مؤمنين مطمئن گردد ، وما بفتوى خود
أو در حق خودش رفتار مىكنيم ، وختم كلام به اين دعا مىكنيم ، اللهم العن الغزالي ان
مات على ضلالته ولم يرعو عما كان عليه من غيه وجهالته .
الزام وارغام
مقتضاى أصول وقواعد أهل سنت همان است كه غزالى گفته است وآنچه ما ذكر
كرديم در اين مقام بر سبيل الزام وجدل بود نه با التزام بجميع مقدمات مذاهب ايشان
چه لازمه أساس طريقه ايشان آنست كه يزيد خليفه بر حق وامام واجب الإطاعة باشد ،
والعياذ بالله سيد الشهداء را به حق كشته باشد چنانچه بعض علماء ايشان اعتراف
كرده اند ، وتوضيح اين مقام چنان است كه شارح ( مقاصد ) مىگويد :
امامت به چند طريق منعقد مىشود يكى بيعت أهل حل وعقد از علماء ورؤسا ووجوه
ناس كه حضور شان ميسر باشد ، وشرط نيست عدد مخصوصى ونه اتفاق أهل ساير
بلاد ، بلكه اگر حل وعقد با يك نفر مطاع باشد بيعت أو كافى است ، واين سخن
از آن جهت مىگويد كه از مقطوعات متواتره است ، ودر صحاح سته اجمالا نقل شده
كه أمير المؤمنين وحسنين وعباس وكافه بني هاشم وجماعتى از صحابه چون سلمان
ومقداد وأبو ذر وأبو الهيثم بن التيهان وخالد بن سعيد وزبير وجماعتى ديگر تا مدتي
تخلف كرده اند وبنابر اين اجماع بر خلافت أبو بكر از أول امر منعقد نشده ،
وتصدى أو در آن مدت براي خلافت فسق بوده ، واين هدم أساس خلافت وابطال
قياس جلافت ( 1 ) است .
دفع اين اشكال را عضدي در ( مواقف ) وبيضاوى در ( طوالع ) وتفتازانى در
( مقاصد ) وشرحش ومىرسيد شريف در ( شرح مواقف ) وغير ايشان چنين كرده اند
هامش
( 1 ) جلافت : بيخردى - فرهنك جامع عربى فارسي .