قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَها وَ بِئْسَ الْقَرارُ
« 1 » آيا نديدى كسانى را كه نعمت خدا را به كفر تبديل كردند و قوم خود را به دار هلاكت و نيستى فرستادند ، چه در عالم صغير و چه در عالم كبير .
كسانى كه نعمت خدا را تبديل كردند در اخبار به بنى اميّه و بنى مغيره تفسير شده ، و نيز نعمت خدا به محمّد صلّى اللّه عليه و آله تفسير شده ، و همچنين تبديلكنندگان به همهى قريش و نعمت خدا به محمّد صلّى اللّه عليه و آله تفسير شده ، و نعمت خدا به على عليه السّلام و تبديلكنندگان به روى گردانندگان از على عليه السّلام تفسير شده است .
وَ جَعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً
و براى خدا امثال و اضداد قرار دادند مانند بتها و ستارگان و غير آنها ؛ يا مقصود اين است كه براى خدا در عالم صغير امثال و اضداد از انانيّت خودشان قرار دادند .
چه مبدأ امثال و اضداد در خارج همان بتهاى داخلى است يا مقصود اين است كه براى خدا بر حسب مظاهرش امثال قرار دادند .
يعنى براى محمّد صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام امثال و اضداد قرار دادند .
لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِهِ
تا مردم را از راه خدا كه عبارت
هامش
( 1 ) در تفسير على بن ابراهيم نيز بعد از دو واسطه از عثمان بن عيسى او از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه گويد درباره اين آيه از امام سؤال كردم فرمود : دربارهى دو طايفه از قريش نازل شده :
يكى بنى مغيره و ديگرى بنى اميّه . و در تفسير جامع البيان از عطاء بن يسار نقل گرديده كه اين آيه جهت كفّارى نازل شده كه در جنگ بدر به دست مسلمين كشته شدند .