مجازى است .
أَ لَمْ تَرَ
« 1 » آيا نمىبينى اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله يا اى كسى كه ديدن براى تو ممكن است ؟ !
أَنَّ اللَّهَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ
كه خدا آسمانها و زمين را به حق آفريد ، اين كه آنها متلبس به حق است چون باطل در آن نيست ، يا بواسطهى حق كه همان ولايت مطلقه است ، پس باكى به انكار آنها نيست ، و ولايت با اين انكار ناقص نمىشود .
إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَ يَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ
كه گر بخواهد شما را مىبرد و خلق جديدى مىآورد ، از اين كه امر محقّق و حتمى را در معرض يك امر مشكوك قرار داد ( اگر بخواهد . . . ) براى آن است كه تا تهديدى بر آنها باشد ، چه اين جملهى شرطيّه اين گونه پنداشته مىشود كه الآن و در حال حاضر آنان را مىبرد و خلق جديد مىآورد ، و گرنه بردن و آوردن خلق جديد شأن خداى تعالى است .
وَ ما ذلِكَ عَلَى اللَّهِ بِعَزِيزٍ
« 2 » و براى خدا اين كار محال و مشكل نيست ، زيرا كه آن واقع شده است .
هامش
( 1 ) رؤيت در اينجا به معناى علم است و آيه در ظاهر خطاب به پيغمبر ولى مراد امّت است مترجمين
( 2 ) عزيز از اسماى حسنى است به معناى توانا و قادر در مجمع البيان فرموده : عزيز توانايى است كه مغلوب نمىشود گاهى به معناى سخت و دشوارست مثل همين آيهى مورد بحث . مترجمين