كردند كه در تدبيرشان در مقابل تقدير خطا و اشتباه كردهاند ، يا در مخالفت طاعت خدا و رضايت پدرشان خطا كردهاند .
چون يوسف ديد كه آنها از سرزنش و عتاب او و از عقوبت خدا مىترسند آنها را از اين ترس ايمن داشت و گفت :
قالَ لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ
امروز ديگر گناهى بر شما نيست و از سرزنش من نترسيد ،
يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ
و از عقوبت خدا هم نترسيد كه خداوند شما را مىبخشد .
وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
جمله عطف است و در آن معناى تعليل است ، يا حال است و معناى تعليل دارد ، يا اين كه عطف يا حال است جهت فزونى رجاء و امّيد آنها .
يعنى خداوند شما را مىبخشد و بر شما تفضّل و لطف مىكند كه بالاتر از مغفرت و بخشش است ، زيرا كه او مهربانترين مهربانانست .
اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هذا
گفت اين پيراهن مرا پيش پدرم ببريد ، پيراهن يوسف با اشكهاى چشمش تر شده بود ، يا اين كه آن پيراهن ابراهيم بوده كه وقتى نمرود او را در آتش انداخت آن پيراهن را جبرئيل از بهشت آورد و آتش سرد و سالم گشت ، و آن پيراهن را ابراهيم تعويذ اسحاق و اسحاق تعويذ يعقوب و او هم تعويذ يوسف قرار داده بود ، و اين احتمالات در مورد پيراهن ناشى از اختلاف در اخبار است .