صورتهاى گذشته كم اتّفاق مىافتد ، چون نفس به حال و آينده توجّه دارد و به گذشته پشت مىكند .
پس آنچه كه در مثال علوى مشاهده مىشود يا مژده و بشارت از جانب خدا يا تحذير و انذار يا تنبيه و اخبار است .
و آنچه كه در مثال سفلى مشاهده مىشود يا فريب داده و وادار كردن شيطان است انسان را بر معاصى و گناهان يا بر حذر داشتن از اطاعات است يا اخبار از چيزهاى آينده است .
و اين گونه خوابها يا وادار كردن از جانب شيطان است ، يا سلب توفيق از جانب خدا است .
بعضى از خواب ديدنها به سبب ارايه قوّهى متخيّله پديد مىآيند كه چيزهايى را كه واقعيّت ندارد تصوير مىكند كه آن اضغاث احلام خوابهاى پريشان است ، و احلام جمع ( حلم ) است ، و آن مطلق چيزهايى است كه شخص خوابيده در خواب مىبيند ، يا خصوص چيزهايى است حقيقت ندارد .
( و ما نحن بتأويل الأحلام بعالمين ) گويا كه معبّرين و علماى آن زمان از اين كه تعبير خواب را نمىدانستند عذر مىآوردند كه اين خواب از خوابهاى پريشان و اضغاث احلام است و تعبير ندارد .
در همين موقع يوسف و مهارت او در تعبير خواب به ياد ساقى افتاد و گفت من كسى را كه عالم به تعبير خواب باشد
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 523
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٥٢٣