دلالت كند به راه مقصد يا به خود مقصد فرار كند كه اين فرار توبه خاصّ است ، يعنى توبه به سوى خدا و اين توبه محقّق نمىشود مگر به دست نبىّ كه توبه اسلامى است ، يا به دست ولىّ كه توبه ايمانى است .
توبه اسلامى كه به وسيلهاى آن اسلام حاصل مىشود ، و توبه ايمانى كه بدان وسيله ايمان حاصل مىشود داراى شرائط و آداب و عهدها و پيمانهايى است كه نزد علما مقرّر است .
بنابراين قول خداى تعالى :
اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ
خطاب براى كسى است كه در زندان طبع واقع شده باشد ، يعنى اى كسانى كه در زندان طبع واقع شدهايد از پروردگارتان بخواهيد تا شما را از كثافات هواى نفس و بوى بد ( تشبيه ) و از آزار و اذيّت و غضبها و شهوتها مادامىكه فرصت و راه فرار از زندان را نداريد بپوشاند ، تا دماغ شما با بوى بد آنها متأذّى و فطرت انسانيتان فاسد نگردد .
و سپس از زندان فرار كنيد به هر اندازه و هر وقت كه فرصت و راه فرار پيدا كرديد ، سپس به سوى خدا بگريزيد و هر وقت به آنها رسيديد دست جانشينان خدا با شرائط بيعت ، بيعت « 1 » كنيد .
پس اگر با شرائط توبه سوى خدا بازگشتيد و توبه كرديد
هامش
( 1 ) بيعت عبارت از تسليم مريد به شيخ كامل است يعنى دستورات شيخ را به طور كامل اجرا كند ( فرهنگ اصطلاحات عرفانى : دكتر سيّد جعفر سجّادى )