و اين معراج مر پيغامبر را صلى اللَّه عليه دو بار بوده است ، يك بار از مكّه بود ، و اين كه از مكّه بود اين است كه خداى عزّ و جلّ گفت :
سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلًا
. الآيه . اين از مزكت مكّه مرو را به آسمان بردند و بدين سورة سبحان اندر ياد كرده است . و علما بدين معراج اندر اختلاف كند « 1 » .
گروهى گويند پيامبر اين « 2 » بخواب ديد ، و گروهى گويند ميان خفته و بيدار بود ، و گروهى گويند بيدار بود و خواب اندر ميان نبود .
و اين معراج ايدون اين بود كه پيامبر صلّى اللَّه عليه به مسجد حرام « 3 » اندر بود . چون شب « 4 » لختى بشد جبريل عليه السّلم بيامد با براق و بر در مسجد بيستاد و آواز داد . « 5 » پيغامبر صلّى اللَّه عليه و سلّم همانگاه دانست كه آن جبريل است ، بيرون آمد ، براق را يافت بر در مزكت باز داشته ، و جبريل گفت « 6 » يا رسول اللَّه خداى عزّ و جلّ فرموده است تا ترا به آسمان برم تا مناجات كنى با خداوند . اكنون بدين براق بر نشين تا من ترا بيت « 7 » المقدس برم چنان كه خداى عزّ و جلّ گفت :
سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بارَكْنا حَوْلَهُ ؛ لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا
« 8 » . الآيه .
و اين براق « 9 » آن [ بود ] كه سوى ابراهيم عليه السّلم آورده بود كه از شام بمكّه آمدى به زيارت اسمعيل عليه السّلم و شب را بشام باز شدى با نزديك ساره .
هامش
( 1 ) - كردهاند . ( صو . خ )
( 2 ) - كه پيغامبر عليه السّلام اين معراج . ( خ )
( 3 ) - چنان بود كه پيغامبر عليه السلام به مكه به مسجد . ( خ )
( 4 ) - از شب . ( صو . خ )
( 5 ) - داد پيغامبر را . ( خ )
( 6 ) - بيرون آمد جبريل را ديد با براق ايستاده و سلام كرد پيغامبر را ، گفت . ( خ )
( 7 ) - ببيت . ( خ . صو )
( 8 ) - الاسرى ، 1
( 9 ) - و اين براق كه مر پيغامبر را آورده بود . ( خ )