پس قول امام ( ع ) « من خلف و قدّام » ( از پشت و جلو ) اشاره به اين است كه امام ( ع ) « أنى شئتم » ( هرجا خواهيد ) را به معنى « من انّى شئتم » ( از هرجا كه خواهيد ) گرفته ولى اراده نزديكى از عقب را نفى كرده است .
و برخى گفتهاند كه يهود در صورتى كه زن ايستاده يا نشسته باشد نزديكى را جائز نمىدانستند ، پس خداوند سخن آنها را رد نمود .
وَ قَدِّمُوا
يعنى امر خدا را بر امر شيطان ، يا بر امر نفس ، يا بر نزديكى با زنان ، يا در هر عملى ، مقدّم بداريد .
لِأَنْفُسِكُمْ
يعنى به نفع نفسهاى شماست كه در مقابل عقول و طبيعتهاى شما قرار گرفته ، و مقصود اين است كه وقتى در نزديكى با زنان ، امر الهى را مقدّم داشتيد ، و از جهت امر خدا با آنان نزديكى كرديد ، نفع اين كار به نفسهاى شما بر مىگردد زيرا كه اقتضاى نفس مخالفت با امر خدا و غفلت از او است ، حال اگر امر خدا را در نظر گرفتيد ، بر خلاف نفس و طبق امر خدا عمل كردهايد يا اين كه به نفع ذات شماست كه چنين كنيد . زيرا كه وقتى در جمله فاعل و مفعول يكى باشد در غير باب « علم » « علم يعلم » لفظ « انفس » فاصله مىشود بين فعل و مفعولش . يا معنى آيه اين است كه « قدموا انفسكم » با زياد كردن لام تقويت ، يعنى مقدّم بداريد ذاتهاى خودتان را بر شيطان يا بر نفوسى كه مقتضى مخالفت رحمان است در اعمال و مخصوصا اعمالى كه موافق نفوس است مانند نزديكى با زنان ، تا اين كه نفوس غلبه نكند بر شما تا شما را از امر خدا باز دارد ، يا اين كه « قدّموا » به معنى « تقدّموا » باشد يعنى پيشى گيريد بر شيطان يا بر نفسها ، تا روانهايتان يا ذاتهاى شما سود برد .
وَ اتَّقُوا اللَّهَ
يعنى در اين كه امر شيطان يا امر نفس يا يكى از آنها را بر امر خدا مقدّم بداريد ، از خدا بترسيد .
وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلاقُوهُ
و بدانيد كه او را در آخرت يا در حال حاضر ملاقات مىكنيد ، و از اين رو اسم فاعل آورد كه زمان حاضر از آن