مناسب اينجاست معنى زراعت است ، و حمل اسم معنى بر اسم ذات طبق يكى از وجوهى است كه در مورد حمل معنى بر ذات ذكر شده است ، و مقصود مبالغه در اين است كه زنان محلّ زراعت هستند به نحوى كه گويا هيچ كارى براى آنان نيست جز زراعت .
فَأْتُوا حَرْثَكُمْ
يعنى زراعتتان را از آنجا نزديك شويد كه زراعت شماست . و بعد از مفهوم مخالفى كه در آيه
فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ
ذكر شد ، و اعتبار حيثيت وصف عنوان ، در اينجا ديگر شكّى براى كسى نمىماند كه نزديكى از عقب مباح نيست ، و لا اقل حكم آن از مجملات مىشود نه اين كه از آيه اباحه استنباط شود .
أَنَّى شِئْتُمْ
يعنى هرطور كه خواستيد ، يا هر ساعتى كه خواستيد ، يا در هر جائى كه خواستيد ، و امّا اين كه از هر جائى كه خواستيد را به اراده جلو و عقب معنى كنيم گرچه استعمال « انّى شئتم » در آن جائز است ولى تعليق نزديك شدن با زنان به عنوان « حرث » با آن منافات دارد ، و اگر عدم منافات پذيرفته شود از باب اين كه حيثيّت عنوان را در حكم معتبر ندانيم در اين صورت آيه نسبت به نزديكى از عقب زن مجمل و متشابه مىشود ، بنابراين استدلال به اين آيه بر حلّيّت نزديكى از عقب درست نيست .
به امام رضا ( ع ) نسبت داده شده است كه فرمود : يهود مىگفتند اگر نزديكى مرد از فرج زن ولى از پشت سر او صورت گيرد فرزند او « حول » ( چشم چپ و دوبين ) مىشود ، پس خداوند اين آيه را نازل فرمود :
نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ
يعنى مىتوانيد از پشت سر به جلو وارد شويد كه مخالف قول يهود باشد . پس مقصود اين نيست كه نزديكى در دبر آنها صورت گيرد « 1 » .
هامش
( 1 ) برهان : ج 1 ، ص 316 .