براى خدا يا قيام به امور كثرتها نمائيد ، و كارهاى مهم اهلتان را كفايت كنيد . و لفظ « للّه » يا متعلق به « قوموا » است يا به « قانتين » و پيش آوردن للّه جهت حصر و اهميّت دادن واقع شده است ( يعنى منحصرا براى خدا به دعا ايستيد ) .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 239 ]
فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالاً أَوْ رُكْباناً فَإِذا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَما عَلَّمَكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ ( 239 )
ترجمه :
( 2 / 239 )
اگر شما را بيم خطرى از دشمن باشد به هر حال كه ميسّر است پياده يا سواره نماز به جاى آريد آنگاه كه ايمنى يافتيد ( با آداب و شرائط ) خدا را ياد كنيد كه او آنچه را كه نمىدانستيد به شما آموخت .
تفسير :
فَإِنْ خِفْتُمْ
اگر ترسيديد از دشمن و دزد و درنده . « ف » پس محافظت نمائيد بر نماز « رجالا » جمع راجل يا رجيل ، يا رجلان ، يا رجل بكسر جيم و ضمّ آن ، يعنى لازم نيست در هنگام خوف ايستاده و بىحركت نماز خواندن .
أَوْ رُكْباناً
جمع راكب است و اختصاصى به سوار شدن شتر و غير آن ندارد ، از امام صادق ( ع ) است كه فرمود « 1 » :
هرگاه كسى از درنده يا از دزد ترسيد ، تكبير بگويد و اشاره بكند .
فَإِذا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ
و چون ايمن شديد نماز بخوانيد يا مراد مطلق ذكر است ، يا مراد ذكر قلبى است كه نماز سينه است ( يعنى چون ايمن شديد نماز بخوانيد يا به ذكر قلبى مشغول شويد )
كَما عَلَّمَكُمْ
يعنى مانند ذكرى كه خدا به شما ياد داد به ذكر پردازيد . يعنى موازى تعليم خدا باشد ، يا مانند ذكرى كه به وسيلهء خلفاى خود به شما ياد داد ، يا مانند ذكرى كه با زبان جانشينانش به شما آموخت و اين معنى بنابراين
هامش
( 1 ) برهان : ج 1 ، ص 231 .