كودك هيچ شيرى بهتر از شير مادرش نيست « 1 » .
لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ
اين حكم براى آن عدّه از زنان و مردانى است كه بخواهند شير دادن را كامل كنند ، و گرنه جائز است كه به كمتر از اين اكتفا شود ، يا اين كه به خاطر پدرانى است كه مىخواهند شير دادن را كامل كنند .
وَ عَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ
تعبير به اين عبارت براى اين است كه مخارج فرزندان به عهدهء پدران است و مادران در آن شركتى ندارند ، و براى اشاره به علّت حكم است .
رِزْقُهُنَّ وَ كِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ
( خوراك و پوشش آنها به خوبى داده شود ) ، اين مطلب نسبت به كسى است كه خوراك و پوشاك مىدهد يعنى نبايد طورى باشد كه به او ضرر برسد . و همچنين نسبت به كسى است كه به او انفاق مىشود يعنى انفاق نبايد طورى باشد كه موافق شأن او نباشد . ظاهر آيه وجوب شير دادن از سوى مادران است خواه آن زن در خانهء پدر كودك باشد يا نباشد ، و نيز ظاهر آيه وجوب انفاق از جانب پدران است ( پدر كودك ) خواه مادران در خانه آنان باشند يا در خانه شوهرانشان غير از شوهران اوّل ، ( منظور اين كه مادر كودك اگر شوهر هم كرد باز بايد پدر براى شير دادن مزد بدهد ) ولى اخبار و فتاوى غير اين را مىگويند .
لا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَها
وسع به قدرت و طاقت تفسير شده است ، ولى مقصود از آن در قرآن هرجا كه استعمال شده است ، توان و تحمّل نفس است ، خواه از اموال باشد يا از افعال ، پس آن اسم مصدر است به معنى آنچه كه نفس تاب و توان آن را دارد ، مثلا در مال بايد
هامش
كنيز را بفروشد بلكه بعد از مرگ ارباب آن كنيز را در سهم الارث فرزندش قرار مىدهند و وى آزاد مىشود .
( 1 ) نور الثّقلين : ج 1 ، ص 190 ، ح 891 .