چنانچه رسم اهل اين زمان است آنگاه كه از زنها كراهت دارند .
از امام صادق ( ع ) « 1 » است كه از اين آيه سؤال شد ، فرمود : مقصود مردى است كه طلاق مىدهد ، وقتى كه مدّت عدّهاش نزديك باتمام مىرسد رجوع مىكند دوباره طلاق مىدهد ، اين كار را سه مرتبه بهجا مىآورد ، پس خداوند از آن نهى فرموده است .
وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ
پس هر كه چنين كند به خود ستم كرده است البتّه ظلم مرد به زن به دنياى زن زيان مىرساند ولى غالبا در آخرت سود مىبرد ، ولى اين مرد ظالم به دنيا و آخرت خودش ضرر مىزند ، و در هيچ يك از دنيا و آخرت سود نمىبرد ، پس ، از كسانى مىشود كه از نظر اعمال در هر دو دنيا زيان مىبيند .
وَ لا تَتَّخِذُوا آياتِ اللَّهِ هُزُواً وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
يعنى احكام شرعى قالبى و آيات تدوينى و آفاقى و انفسى ، خصوصا آيات و نشانههاى بزرگ الهى را به مسخره نگيريد و نعمت خدا را بر خودتان به ياد آوريد . نعمت يا مصدر است به معنى انعام يعنى انعام خدا بر شما ، پس « عليكم » متعلّق به آن است ، يا اسم مصدر است به معنى نعمتى كه داده مىشود ، و معنى آيه اين است كه به ياد آريد نعمت خدا را كه از جانب خدا بر شما وارد گشته است ، پس ظرف حال است ، و به هر حال معنى اين است كه نظر به آيات از حيث خود آيات نكنيد تا اين كه آنها را به مسخره گيريد ، بلكه به ياد آريد نعمت دادن خداوند را بر شما و اين كه آنها آيات خدا هستند ، تا اين كه نسبت به وجود آنها شكرگزار باشيد .
يا معنى اين است كه به ياد آريد نعمتهائى را كه خداوند بر شما ارزانى داشته است بدون التفات به نهى سابق و بدون اختصاص نعمتها به آيات .
هامش
( 1 ) صافى : ج 1 ، ص 239 .