تفسير :
وَ الْمُطَلَّقاتُ
وقتى سخن به ذكر طلاق كشيده شد ، خداى تعالى بعضى از احكام طلاق را ذكر كرد . و لفظ « مطلّقات » شامل جميع اقسام طلاق و جميع مطلّقات مىشود ، مانند مطلّقاتى كه دخول به آنها شده است . اعمّ از اين كه يائسه باشند يا غير يائسه ، حامله باشند يا غير حامله ، صاحبان عادت و حيض باشند و يا نباشند ولى از نظر سنّ صاحبان عادت هستند و همچنين مطلّقاتى كه دخول به آنها نشده . ولى مقصود صاحبان عادت است كه حامله نباشند ، پس آيه مانند ساير آيات از مجملاتى است كه محتاج به بيان است .
يَتَرَبَّصْنَ
اين كلمه خبرى است در معنى امر عدّهء طلاق ، و اشاره است به اين كه اين انتظار رسم و عادت زنان است و احتياجى به امر به آن ندارند و غير از آن براى آنان امكان ندارد و مقصود تأكيد در خوددارى و انتظار است .
بِأَنْفُسِهِنَّ
باء براى تعديه است يعنى جهت رجوع به همسران انتظار بردن را ، بر خود تحميل مىكنند ، يا باء براى سبب است ، « ضرب الامير بنفسه » يعنى امير خودش زد نه به واسطهء غلامش كه باء در اينجا براى دلالت بر نفى وساطت غير است ، و هر دو معنى دلالت بر مبالغه مىكنند و بر اين كه زنان اطاعت نفسهايشان را در انتظار و تربّص نمىكنند . « 1 » . و ممكن است لفظ « باء » مانند اين باشد كه مىگويند : « ربص بفلان و تربّص به خيرا و شرّا » يعنى منتظر خير يا شرّ او شد ، پس باء براى الصاق است ، گويا كه انتظار از شخص متربّص چسبيده به آن چيزى است كه انتظار آن را مىكشد ، و معنى
هامش
( 1 ) يعنى زنان احتياج دارند كه تكلّف كنند و خودشان را حمل بر انتظار نمايند به اين كه اطاعت نفس نكنند ، يا اين كه احتياج دارند كه خودشان به انتظار نفسهايشان كمك كنند گرچه به زحمت و تكلّف بيفتند در اين معنى منظور اين است كه براى انتظار و خوددارى از نفسهايشان پيروى نكنند . ( پاورقى از مصحّح متن تفسير ، مرحوم سلطان حسين تابنده ، قدّس سرّه مىباشد ) .