بيانيّه است . بدان كه فرستادگان و رسولان خدا در مقامات و درجات با هم تفاوت دارند ، زيرا مقاماتى كه در لطائف رسالت و درجات آنهاست ، نهايتى ندارد . امّهات آن درجات ، گاهى به صد هزار ، و گاهى به صد و بيست هزار و گاهى به صد و بيست و چهار هزار محدود مىشود و برخى از آن مقامات و درجات ، بالاى بعضى ديگر است و هر يك از آن درجات برتر بر پايينتر احاطه دارد ، به اين معنى كه مرتبهء پايين از جمله درجات مرتبه بالاست ، و هر مقامى ، صاحبى از رسولان دارد ، زيرا هر مقامى لطيفه خاصى از لطائف رسالت را اقتضا مىكند و هر لطيفهاى از آن لطائف در رسولى از رسولان ظاهر مىشود ، و هر رسولى كه به مقام عالى برسد ، بر رسولانى كه در درجه پايينتر قرار دارند احاطه دارد و آنان از جمله شئون و درجات او مىشوند ، و هر كتاب و شريعتى كه از پيامبران برتر باشد ، بر شرايع و كتابهاى پايينتر احاطه دارد و آن كتاب و شريعت ، از آخرين و عالىترين مقامات رسولى كه آن كتاب و شريعت را آورده نشأت مىگيرد و از آنجا به مقام صدر رسول نازل مىشود . لذا ، رسالت محمّد صلّى اللّه عليه و آله ، آخرين مقامات رسالت است ، مقامى كه فوق امكان است ، و آن مقام جمع مطلق است كه بالاتر از آن مقامى نيست . به خلاف ساير مقامها كه در آنها از يك وجه پراكندگى هست ، اگر چه آن پراكندگى بهوسيله تقييد به امكان و جدا شدن از وجوب حاصل شده باشد .
از همين جاست كه انبيا و كتابها و شرايع آنان ، زير پرچم و كتاب و شريعت محمّد صلّى اللّه عليه و آله قرار گرفتهاند و حلال او حلال است تا روز قيامت ، و حرام او حرام است تا روز قيامت ، و كهنه شدن و نسخ به كتاب و شريعت او راه نمىيابد ، و نام قرآن مخصوص به كتاب او است . زيرا قرآن مصدرى است كه از قرأ قرآنا ، به معنى جمع كرد جمعكردنى ، گرفته شده است ، اگر چه از قرأ قرآنا به معنى تلاوت و خواندن گرفته شده باشد ، زيرا آن نيز از قرأ به معنى « جمع » مأخوذ است . تنها كتابى كه
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 370
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٣٧٠