رفتار دوگونهء امام حسن وامام حسين عليهما السلام در برابر بنى أمية
از بحثهاى پيشين فلسفه صلح امام با معاوية دانسته شد ، اما ممكن
است اين سؤال در ذهن بيايد كه چرا دو امام دو گونه عمل نمودند ، اين
پاسخ را بايد در شرائط زمانهاى آنان دانست كه عبارتند از :
1 - معاوية در دوران زمامدارى خود با حيله گرى سعى مى كرد به
حكومتش رنگ شرعي واسلامى دهد وظواهر اسلام را حفظ كند ، بعلاوة
أو در حل وفصل أمور ومقابله با مشكلات سياست فوق العادة ماهرانه اى
داشت ، كه فرزندش يزيد فاقد آن بود ، همين دو موضوع پيروزى قيام
وشهادت در زمان حكومت وى را مورد ترديد قرار مى داد ، واز اينرو مردم
جنگ آن حضرت را با معاوية بيشتر يك اختلاف سياسي وكشمكش بر
سر خلافت وحكومت بشمار مى آوردند تا قيام حق در برابر باطل .
2 - از گفتار امام حسن عليه السلام دريافتيم كه جنگ امام حسن عليه السلام
باعث شهادت ايشان نمى گرديد بلكه أو را أسير كرده وزنده زنده تحويل
معاوية مى دادند ، يا بدست خود ايشان را بقتل مى رساندند ، ودر صورت
شكست امام معاوية داراى قدرت مطلق مى گرديد وتمام شهرها را از
وجود شيعيان خالى مى كرد .
3 - يزيد جوانى ناپخته وشهوت پرست ، بي خرد وخوشگذران
بود ، علنا مقدسات اسلامي را زير پا گذارده وعلنا شراب مى خورد ، از
لحاظ سياسي آن قدر ناپخته بود كه قيافه اصلى حكومت بنى أمية كه
دشمنى آشتى ناپذير با اسلام وبازگشت به دوران جاهليت واحياى رژيم
اشرافى آن زمان بود ، را كاملا به مردم نشان داد ، اين أمور عدم لياقت أو را
صحيفة الحسن ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 43
مساهمون: الشيخ جواد القيومي
ص٤٣