و روايت شده كه حسن بن على عليهما السّلام در سخنرانيش فرمود بدانيد كه عقل حصاريست براى نگهدارى و حلم زينت است و وفادارى جوانمردى است و شتاب كردن نادانى است و نادانى ناتوانيست و همنشينى مردمان دنيا فتنه است و آميزش با مردمان فاسق ايجاد شك و ريب مىكند و هر كس برادرانش را كوچك بشمارد ناجوانمرد است و نابود نخواهد شد مگر آنان كه در شك و ريبند و نجات پيدا ميكنند هدايتشدگان .
و آنان كه خدا را در آرزوها و روزىهاشان آنى متهم نميكنند جوانمردى آنان كامل است حيا و شرمشان بسرحد كمال رسيده صبر مىكنند تا اينكه خدا روزى آنان را برساند و آنان دين فروشى نميكنند و چيزى از دنيا را به نافرمانى خدا بدست نمىآورند .
و از خرد و جوانمردى مرد اين است براى برآوردن حاجتهاى برادران دينى شتاب مىكند ! اگر چه به او در حاجتها مراجعه نكرده باشند و بهترين چيزى كه خدا به بنده اش بخشيده عقل است زيرا كه نجات بنده از آفتهاى دنيا بوسيلهء عقل است و وسيله سلامتى از عذاب خدا است در آخرت .
و گفته شده كه اصحاب مردى را در محضر رسول خدا تعريف كردند كه عبادت مىكند حضرت فرمود بعقل او توجه كنيد زيرا كه خدا روز قيامت بندگان را به اندازه ى عقلشان پاداش ميدهد و ادب خوب دليل درستى عقل است .
إرشاد القلوب ( فارسي ) — صفحة 462
مساهمون: الحسن بن محمد الديلمي
ص٤٦٢