روى حكمت نخواهد بود و نيز فرموده است آيا بشما فرمان دادگرى داده است و خودش مخالفت مىكند و نهى مىكند شما را از زشتى و خودش مرتكب مىشود مسلم دروغ بر آن خدا بسته است آنكه عقيده اش چنين باشد .
و نيز فرمود زمانى كه گناه كردن در اصل حتمى باشد مسلم كسى كه مرتكب مىشود و او را قصاص ميكنند براى آن گناه مظلوم خواهد بود و فرمود گناهى را كه مرتكب شدى و سپس از خدا براى آن گناه طلب آمرزش نمودى از طرف خودت مىباشد و كارهاى خيرى كه سبب مىشود ستايش و ثناى خدا را انجام دهى از طرف خدا است كه به تو توفيق داده كه انجام دهى چنانچه خداى تعالى ميفرمايد « * ( ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ الله وَما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ ) * » ( 1 ) هر چه خوبى به تو ميرسد از طرف خداست و هر چه بدى به تو ميرسد از طرف نفست مىباشد .
و اين گفتار همه پاسخ علمى است براى كسى كه از قضا و قدر بپرسد و اما پاسخ حضرت حسن بن على عليه السّلام هنگامى كه حسن بصرى بوى نوشت در آن نوشته از قضا و قدر سؤال ميكرد پس آن حضرت در پاسخش فرمود آن كس كه به قضا و قدر خير و شر ايمان نياورد مسلم فاجر است و هر كس بگويد خدا بنده را مجبور بگناه كرده مسلم كافر است .
خداوند هيچ گاه به زور اطاعت نمىشود و از روى اكراه
هامش
( 1 ) نساء 81 .