را پس از خود بهدست آن فرزندم مىسپارم كه بزرگتر است و بنابراين صاحب تجربهء بيشترى است .
من در دوران عمرم مانند همهء شما به تبعيت از سنت ديرينهء وطنمان مقيد به اين بودهام كه حرمت برادران و بزرگتران را نگه دارم و چه در راه رفتن و چه در هنگام سخن گفتن و نشستن مهتر از خود را بر خود مقدم دارم و به عموم فرزندانم نيز از آغاز طفوليت گوشزد كردهام كه پاس احترام بزرگتر از خود را نگه دارند تا كهتران آنها را محترم و معزّز بدارند . اين سنت را پيوسته به كار بنديد و عادات قديم خود را حفظ كنيد ، حرمت قانون را بر خود واجب شماريد و خصايل و سنن قديمى را گرامى بداريد . پس تو اى كمبوجيه چون بر مسند سلطنت پارس مستقر شدى دمى غفلت مكن ، اين موهبت بزرگى است كه خداوند به من اعطا كرده است و من آن را بهدست تو مىسپارم . به تو ، اى تانااوكسار عزيزم ، حكومت ماد و ارمنستان و كادوزى را ارزانى مىدارم .
درست است كه عنوان برادرت سلطنت پارس و قدرتش ما فوق تو است ولى اطمينان دارم كه تو از سعادت بزرگترى متنعّم خواهى شد . زيرا هيچ مانعى در نيكبختى تو نمىبينم و نقصى در اسباب سعادت تو در بين نيست . جميع وسايل و اسبابى كه براى سعادت مرد لازم است در تو فراهم مىبينم و حتم دارم كه پيوسته كامروا و سعيد خواهى شد . درصورتىكه آنكسى كه به جاى من بر مسند سلطنت مىنشيند بايد عشق به كارهاى بزرگ و مشكل در نهادش مخمّر باشد ، دقيقهاى فرصت استراحت نداشته باشد ، بايد پيوسته بيش از من بكوشد و مراقب باشد مبادا به دام ديگران گرفتار شود و پيوسته در راه حريفان دام بگستراند . اينهاست وظايف آنكسى كه قدرتش در حكومت از تو بالاتر است و باور كن اينها موانع بزرگى در تأمين سعادت و راحتى است .
و اما تو ، اى كمبوجيه ، بدان كه عصاى زرين ، سلطنت را حفظ نمىكند ، بلكه ياران صميمى براى پادشاه بهترين و مطمئنترين تكيهگاه هستند . اما اين را بدانكه مردمان عموما وفادار و صميمى نيستند ، زيرا اگر صميميت و وفا ذاتى همهء آدميان بود ، مانند ساير صفات و خصايل طبيعتا مشهود بود ؛ و حال آنكه هر فردى از افراد بايد بكوشد تا ياران موافق و صميمى و وفادار براى خويش فراهم سازد . اما ياران نيك با جور و ستم بهدست نمىآيند بلكه به يارى اعمال نيك و رفتار پسنديده مىتوان آنها را به دست آورد .
اگر در ادارهء امور مملكت كمك خواستى ، ياران و همكاران خود را از بين اشخاص شريف و اصيل كه از خون و نژاد خودت هستند برگزين . هموطنان خودمان بهتر از خارجيان خدمت مىكنند و به ما نزديكترند . آنها بهتر به درد ما مىرسند تا كسانىكه در مرزوبوم ديگرى نشو و نما يافتهاند . و كسانىكه از يك خون پرورش يافته و از يك مادر شير خورده و در يك خانه رشد
كورشنامه ( فارسى ) — صفحة 268
مساهمون: گزنفون
ص٢٦٨