تمشيت امور مردم و جمعآورى ماليات و خراج و پرداخت مقررى سپاهيان و ساير امور هر ايالت ، وجود استانداران را ضرورى مىبينم تا در محل استقرار يابند و مراقب امور باشند .
مأمورانى كه به اين قصد به محل اعزام مىشوند بايد در محل مأموريت خود صاحب ضياع و عقار باشند تا بدانجا وارد شوند و به انجام مهم خود بپردازند . »
كورش پس از اداى اين جملات به عدهاى از معاشران و ياران خود خانه و تيول در شهرهاى مسخّرشده اعطا كرد كه هنوز در اكثر نقاط امپراتورى ايران در دست همان خاندانها باقى است ولو اينكه رؤساى خانوادهها در دربار پادشاهان ايران وظيفهدار هستند . كورش پس از اعطاى تيول به كسانى كه صاحب اراضى نبودند ، حضار را مخاطب ساخته گفت : « حكامى كه ما برگزيدهايم بايد در قلمرو خويش پيوسته هشيار باشند و آنچه در سرزمينهاى مسخر شده به حال ما مفيد باشد به مقر ما ارسال نمايند تا بدون اينكه خود مجبور به سركشى به نقاط مختلف باشيم ، از مزايا و منافع ممالكى كه به تسخير ما درآمده است منتفع و برخوردار باشيم ، و اگر مخاطرهاى فراهم آمد به دفاع از آنها مجهز و آماده باشيم . »
كورش چون از بسط و تقرير فرمانها و وظايف حكام فارغ شد به داوطلبانى كه صلاحيت و حسنكفايت داشتند حكومت هر ايالتى را كه درخواست نموده بودند تفويض نمود : مگابيز را به حكومت عربستان ، آرتاباس را به ايالت كاپادوسى و آرتاكاماس را به سرزمين بزرگ فريژى برگزيد . حكومت ليسى و ايونى را به كريزانتاس محوّل ساخت ، و آدوزيوس را بنا به درخواست اهالى به ايالت كارى برگزيد . فارنوكوس را براى سرپرستى فريژى ، يعنى سرزمينها مجاور هلسپونت و همچنين ائولى مأمور ساخت . چون سرزمينهاى سيليسى و قبرس و پافلاگونيا در محاصرهء شهر بابل از فرمان كورش اطاعت نموده بودند حاكم مخصوصى تعيين ننموده بلكه اين ايالات جزو خراجگزاران پادشاه پارس درآمد .
تشكيلاتى كه كورش در آن زمان مقرر داشت هماكنون در امپراتورى پارس پابرجاست ، سپاهيانى كه در هر ايالت براى مراقبت ممالك مسخّر شده برگزيده بود ، اكنون نيز مستقيما تحت اوامر پادشاه وظيفهء خوش را انجام مىدهند . رؤساى قبايل نيز برگزيدهء پادشاهاناند و آنان نيز مراقب امور هستند .
كورش به حكام خود دستور داد كه از شيوهء او در ادارهء امور متابعت نمايند و همان روشى را كه در تربيت افراد و تشكيل صفوف نظام بهكار برده است سرمشق خويش قرار دهند ؛ يعنى از افراد پارسى و متحدينى كه در خدمت دارند صفوف سوارنظام و دستهء رانندگان ارابههاى جنگى را تشكيل دهند . علاوهبراين ، متمكنين و صاحبان اراضى وسيع و كسانى كه در ملك خويش صاحب قدرت و نفوذ هستند هرروز صبح موظف شوند كه خود را به مقر حكومت معرفى
كورشنامه ( فارسى ) — صفحة 262
مساهمون: گزنفون
ص٢٦٢