چون در سفر باشند دلتنگى و آزردگى از خود نشان دهند .
ميزان اللّه :
ترازوى خداوند . حكيمى گفته : دادگرى ترازوى خداوند است بدين روى كه اين ترازو از هر ميل و گرايش بدور است . و يكى از پيشينيان گفته : العدل ميزان اللّه و الجور مكيال الشيطان .
[ ن ]
ناب النّوائب .
ابن المعتزّ گفته :
قد عضّنى ناب النّوائب * و رأيت آمالى كواذب
و المرء يعشق لذّة ال * دّنيا فيغتفر المصائب
يعنى : رويدادهاى تلخ مرا گزيدند و تمام آرزوهايم پوچ و دروغ گشتند آدمى چون عاشق خوشيهاى دنيا باشد آن عشق تلخيها و مصائب را مىپوشاند . . . و شاعرى كه « ناب الدهر » را هر چه نكوتر به كار برده امير ابو الفضل الميكالى است دربارهء پدرش :
و لمّا تتابع صرف الزّمان * فزعنا إلى سيّد نابه
اذ كشر الدّهر عن نابه * كشفنا الحوادث عنّا به
يعنى : آن گاه كه رويدادهاى تلخ روزگار پياپى رسيد پيش سرورى دانا و بيدار ناليدم و هنگامى كه روزگار دندانهاى خود را بر ما آشكار كرد ، رويدادهاى سخت و تلخ را به لطف او از خود دفع كرديم .
نار ابراهيم .
آتش ابراهيم در سردى و سلامت بدان مثل زنند . روايت چنين است كه هنگامى كه ابراهيم ( ع ) را در آتش افكندند ، خداوند فرشتهء سايه را پيش او فرستاد فرشته با او سخن مىگفت و همدمى مىكرد و به جهت او آزارى از آتش به ابراهيم نرسيد . در قرآن آمده :
« قُلْنا يا نارُ كُونِي بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِيمَ »
« 1 » ابن المعتزّ از اين تشبيه سود جسته و در بيانى كوتاه ، شراب را چنين وصف كرده :
هامش
( 1 ) - سورهء انبياء ، 69 .