از تخم درآمد پندارد كه آن موجودات قصد تخمهاى او را دارند ، پس مىجهد و مىكشد و مىخورد و شگفت اين است كه گربه كه بچهاش را مىخورد به نيكى معروف است چنان كه گويد : « أبرّ من هرّة » و سوسمار نيز كه بچهاش را مىخورد به بىشفقتى و عاقّ ولد بودن معروف شده ، گويند : اعقّ من ضبّة ، و هرگز نگفتهاند : أعقّ من هرّة .
عقيق اليمن
- طين نيسابور .
عكما العير .
دو لنگه بار روى خر . دربارهء دو چيز كه برابر و قرينهء هم باشند گويند : وقعا كعكمى عير : يعنى آن دو ، قرينهء هم و مانند دو لنگه بار بر روى خر قرار گرفتند . اصمعى گفته ، اصل اين سخن از آن جاست كه چون بند بار خر را بگشايند هر دو لنگه بار باهم مىافتند . و گويند هما عكما عير مثلان ، همان گونه كه گويند : كركبتى البعير .
علم الحكل .
حكل جانورى را گويند كه آوازى ندارد تا بدان وسيله دانسته بشود كه جانور آزرده و دردمند است و چه چيز مىخواهد . در مورد بزرگ شمردن دريافت كسى و والايى انديشه وى گويند « علم الحكل » دارد يعنى حال چنين حيوان را نيز مىداند و مىداند كه كسى چرا آزرده و دلتنگ است و كارى بسيار و الا و دشوارياب مىجويد رؤبة گفته :
لو أنّنى علّمت علم الحكل * علم سليمان و علم النّمل
يعنى : كاش مرا دانش حكل - دانش سليمان و مورچه - مىبود !
عمّال اللّه .
عبارت از كسانى هستند كه براى خدا كار مىكنند ، چه آنها به عبادت خدا مىپردازند و چه آنهايى كه در راه او جهاد مىكنند . روايت شده كه پيامبر خدا ( ص ) بر جماعتى گذشت كه با نيروى بسيار سنگى را بالا مىبردند ، فرمود : « عمّال الله اقوى من هؤلاء » يعنى : كارورزان خدا از اينان نيرومندترند .
عمر الحسل
- زمن الفطحل .