يعنى : آشپزخانه داود در پاكيزگى بيش از همه به تخت بلقيس ماند جامهء آشپز وى - حتى در هنگام ناپاكيزگى - از كاغذ سپيدتر باشد . نيز - كنوز قارون .
عرض الأرض .
در مثل گويند پهنتر از پهناى زمين . و عرب چون پهناى چيزى را گويد ، درازاى آن را خواهد . چنان كه خداوند فرموده :
« وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ »
« 1 » . و شاعر گفته :
كأنّ بلاد اللّه وهى عريضة * على الخائف المذعور كفّة حايل
يعنى : اين همه سرزمين خداوند با آن همه درازا و فراخى كه دارد براى آدم ترسان هراسان مانند دام شكارچى است .
عرق الخال .
عرب گويد رگ دايى نمىخسبد . جاحظ گفته : بسيارى از دانشمندان بر آنند كه كشش عرق و رگ دايى بيشتر از عرق عمو است . و گفتهاند دليل اين آن است كه بهرهء مادر در فرزند بيشتر است و از جهت مانندگى قويتر است ، و اين كه مادران بيشتر دختر مىزايند و جانوران نيز چنيناند . براى پى بردن به حقّانيت اين ادّعا . كافى است كه ساكنان ده خانه از راست ، و ده خانه از چپ و ده خانه از پيش و ده خانه از پس بشمارى تا بنگرى كه مردان آن بيشتر است يا زنان ؟ اين نظر دربارهء شتر و گاو و گوسفند نيز معتبر است . و عرب حيوان نر را ناخوش دارد زيرا كه براى يك گله شتر چهل تا هفتاد تايى يك يا دو شتر نر بس باشد ، نيز شتر ماده كار شتر نر را مىكند امّا شتر نر شير نمىدهد ، از جهت گوشت يا سفر نيز هر دو يكساناند . چنين است ماديان در چمنزاران و ، گلههاى گور خر در بيابانها ، چنان كه در هر گلهء گور خر يك نر بيش نباشد و باز در دسته مرغان نيز يك خروس بس است .
امّا در ميان عرب كشش و گرايش فرزند به مادر و دايى بيشتر است كه كودك تنها با آب پدر - بىآب مادر - آفرينش نيابد . خداوند فرموده :
« خُلِقَ مِنْ ماءٍ
هامش
( 1 ) - سورهء آل عمران ، 133 .