هذا جناح المسلمين الّذى * قد قصّه تولية الحاكه
اضحت بغال البرد منظومة * الى ابن وهب تحمل النّاكه
يعنى : چه كسى از من به سوى پيشواى راهبرى شعرى برساند كه افشاگر پوشيدگيهاست اين است بال مسلمانان و بريد حضرت كه توليت بافندگان آن را بريده است استرانى كه بارشان برد است به صف كشيده شده تا افراد نادان را به سوى ابن وهب ببرد . چون اين ابيات به گوش متوكّل رسيد ، وهب را از آن مقام كنار گذاشت .
جناح الملائكة .
بال فرشتگان ، كه از آيهء قرآن گرفته شده كه خداوند فرمود :
« أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ ما يَشاءُ »
« 1 » .
جناح النّملة .
نكو حال شدن ناتوان و دارا گشتن بىچيز را كه سبب مرگ وى گردد به بال درآوردن مورچه مثل زنند ، زيرا قوىتر سبب ، مرگ مورچه را بال درآوردن او باشد . گويند : چون خداوند براى مورچه بال برآورد ، به مصلحت او نباشد و ابو العتاهيه گفته :
و اذا استوت للنّمل أجنحة * حتّى يطير ، فقد دنا عطبه
يعنى : هر گاه مورچه بال درآورد و بالهايش كامل شود و بپرد ، مرگش فرا مىرسد .
جناحا النّعامة .
دربارهء كسى كه كمر همّت بندد و آستينها را بالا زند گويند بر دو بال شترمرغ نشسته . شمّاخ در مرثيهء عمر بن خطّاب - خداوند از وى خشنود باشد - گفته :
فمن يسع أو يركب جناحى نعامة * ليدرك ما قدّمت بالامس يسبق
يعنى : هر كس بكوشد و كمر همّت بر بندد و بر دو بال شترمرغ سوار شود تا بدانجا رسد كه تو پيش از اين رسيدهاى ، در مسابقه با تو مىبازد .
جنّة الأرض .
بغداد را بهشت روى زمين و جمع آمدنگاه بخشندگان يعنى دجله و فرات ، و
هامش
( 1 ) - سورهء فاطر - 35 .