مترتّبا على موضوع مركّب من جزءين : أحدهما : موت الجدّ ، و الآخر : عدم إسلام الأب إلى حين موت الجدّ ، و إلّا [ أي و إن كان إسلام الأب في زمن حياة الجدّ ] كان [ الاب ] مقدّما على الحفيد [ في الارث ] ، فإذا افترضنا أنّ الجدّ مات يوم الجمعة و أنّ الابن كان كافرا في حياة أبيه [ و بعبارة أخرى : إذا افترضنا أنّ الأب كان كافرا في حياة الجدّ ] و لا ندري هل أسلم على عهده أو لا ؟ فهنا الجزء الأوّل من موضوع إرث الحفيد محرز وجدانا [ ؛ لانّ موت الجدّ معلوم و مفروض ] ، و الجزء الثاني و هو عدم إسلام الأب [ إلى حين موت الجدّ ] مشكوك ، فيجري استصحاب الجزء الثاني ، و بضمّ الاستصحاب إلى الوجدان نحرز موضوع الحكم الشرعيّ لإرث الحفيد ، و لكن على شرط أن يكون الأثر الشرعيّ مترتّبا
شرح
پسر پسر ] از جدّ مترتب بر موضوعى است كه مركب از دو جزء است : يكى مرگ جد و ديگر عدم اسلام پدر [ ؛ يعنى شخصى كه ميان نوه و جد واسطه است ] تا زمان مرگ جد . و گرنه [ ، يعنى در صورتى كه جزء دوم موجود نباشد ] پدر بر نوه [ در ارث بردن از جد ] مقدم است [ ؛ زيرا پسر مانع از ارث بردن پسر پسر است ، البته در صورتى كه هر دو مسلمان باشند ] . پس اگر فرض كنيم كه مرگ جد در روز جمعه بود و پسر [ ، يعنى آن شخص واسطه ميان جد و نوه ] در زمان حيات پدرش [ ، يعنى جد ] كافر بود و نمىدانيم كه آيا او در طول زندگى پدرش مسلمان شد يا نه ؟ پس در اينجا جزء اول از موضوع كه عبارت است از : « ارث بردن نوه » ، وجدانا محرز است [ ؛ چون مىدانيم كه جد مرده است ] و جزء دوم كه عدم اسلام پدر [ در طول حيات جد ] باشد مشكوك است . پس استصحاب جزء دوم جارى مىگردد و با ضميمه كردن اين استصحاب به اين امر وجدانى [ ، كه موت جد باشد ، ] موضوع حكم شرعى را كه براى ارث بردن نوه است احراز مىكنيم [ ؛ يعنى موضوع آن حكم شرعى ، كه مربوط به ارث بردن نوه است ، به سبب اين استصحاب احراز مىشود ] . ولى [ در جريان استصحاب و ترتب اثر ] شرط است كه آن اثر شرعى مترتب بر ذات دو جزء باشد .