خلاصهء مطالب گذشته
1 . دو قاعدهء ديگر وجود دارد كه مشابه استصحاب ولى متفاوت با آن است : يكى « قاعدة اليقين » و ديگرى « قاعدة المقتضى و المانع » است .
2 . در قاعدهء يقين نيز مانند استصحاب وجود يقين و شكى مفروض است . اما در قاعدهء يقين متعلّق يقين همان متعلّق شك است و به همان يقين سابق شك سرايت مىكند . و لذا به حقيقت مىتوان گفت شك ناقض تكوينى يقين است ؛ بر خلاف استصحاب كه متيقّن حدوث چيزى و مشكوك بقاى آن چيز است و به حقيقت شك ناقض يقين نيست .
3 . بنا بر قاعدهء مقتضى و مانع هرگاه وجود مقتضى معلوم و وجود مانع مشكوك باشد ، بنا بر تأثير مقتضى و ثبوت مقتضا گذاشته مىشود . در اين قاعده نيز مانند استصحاب وجود يقين و شكى مفروض است ؛ ولى متعلّق يقين و شك در اينجا بالذات متفاوت است .
4 . سه قاعدهء مذكور در حيثيت كشف نوعى نيز تفاوت دارند . حيثيت كشف نوعى در استصحاب بر اساس اين نكته است كه ، « آنچه حادث مىگردد غالبا باقى مىماند » و در قاعدهء يقين بر اساس اين نكته كه ، « يقين غالبا به خطا نمىرود » و در قاعدهء مقتضى و مانع بر اساس اين نكته كه ، « مقتضيات نافذ و مؤثر در معلولات خود هستند » .