خلاصهء مطالب گذشته
1 . علم اجمالى در صورت تماميت اركان چهارگانهء آن منجّز است .
2 . ركن اول منجزيت علم اجمالى ، وجود علم به جامع است .
3 . ركن اول در جايى مختل مىشود كه عالم به علم اجمالى ، پى ببرد كه علمش خطا بوده است و يا علمش به شك تبديل شود . و نيز در موردى كه مكلف به يك طرف علم اجمالى اضطرار پيدا كند و در نتيجه ، تكليف از او نسبت بدان طرف ساقط شود و تكليف در طرف ديگر مشكوك باقى ماند ، در اين حالت علم به جامع از ميان مىرود . و نيز از موارد اختلال ركن اول است آنجا كه مكلف كارى را از پيش خود انجام داده و سپس علم اجمالى پيدا كند كه يا آن كار و يا كار ديگرى را كه انجام نداده است بايد انجام دهد . در اين مورد نيز علم به جامع از دست مىرود .
4 . ركن دوم منجزيت علم اجمالى آن است كه علم اجمالى از جامع به فرد سرايت نكند و انحلال نيابد .
5 . ركن دوم در جايى مختل مىشود كه علم اجمالى انحلال يابد . گاه علم اجمالى به علم اجمالى كوچكترى منحل مىشود ؛ مثلا به نجاست دو ظرف در ميان ده ظرف علم داشت ، آنگاه يقين كرد كه پنج ظرف از طرف شبهه بودن بيرون است و آن دو ظرف نجس در ميان آن پنج ظرف ديگر است . انحلال علم اجمالى كبير به علم اجمالى صغير متوقف بر دو امر است : اول آنكه ، اطراف علم اجمالى صغير بعضى از اطراف علم اجمالى كبير باشد و دوم آنكه ، تعداد معلوم بالاجمال در علم اجمالى كبير بيشتر از تعداد معلوم بالاجمال در علم اجمالى صغير نباشد . بنابراين اگر علم به نجاست دو ظرف در ميان ده ظرف پيدا كرد و سپس