خلاصهء مطالب گذشته
1 . حكم به وجوب و غير وجوب به امورى چند ساقط مىشود : الف ) اتيان متعلّق حكم .
ب ) عصيان حكم . ج ) انجام دادن هر چيزى كه شارع آن را مسقط قرار داده است . د ) امتثال امر اضطرارى در برخى حالات .
2 . امتثال و عصيان دو قيد مختلف براى حكم مجعول نيستند و سقوط حكم به سبب اين دو امر به معناى آن است كه فاعليت و محركيت حكم به سبب امتثال و عصيان تمام مىشود .
3 . امر اضطرارى به دو صورت تصور مىشود : صورت اول آن است كه اختصاص داشته باشد به كسى كه در تمام وقت عاجز بماند . در اين صورت اگر پس از انجام دادن مأمور به اضطرارى مكلف به حالت اختيار بازگردد ، آنچه انجام داده مجزى نيست ؛ زيرا اطلاق دليل امر اختيارى پابرجاست .
4 . صورت دوم آن است امر اضطرارى اختصاص داشته باشد به كسى كه هنگام ارادهء نماز عاجز باشد چه آنكه پس از عجز به حال قدرت بازگردد يا نه . در اين صورت آنچه آورده مجزى است ؛ زيرا اگر اعاده واجب باشد تخيير ميان اقل و اكثر پديد مىآيد ؛ يعنى تخيير ميان اتيان مأمور به اضطرارى و اعادهء آن از يك طرف و تأخير نماز و اكتفا به مأمور به اختيارى از طرف ديگر . و تخيير ميان اقل و اكثر نامعقول است .