و في هذه الحالة تصبح العمليّة - بوصفها مركّبة من تلك الأجزاء - واجبة .
و يصبح كلّ جزء واجبا أيضا . و يطلق على وجوب المركّب اسم « الوجوب الاستقلاليّ » و يطلق على وجوب كلّ جزء فيه [ اي في المركب ] اسم « الوجوب الضمنيّ » . لأنّ الوجوب إنّما يتعلّق بالجزء بوصفه جزءا في ضمن المركّب لا بصورة مستقلّة عن سائر الأجزاء . فوجوب الجزء ليس حكما مستقلا ، بل هو جزء من الوجوب المتعلّق بالعمليّة المركّبة .
و لأجل ذلك كان وجوب كلّ جزء من الصلاة مثلا مرتبطا بوجوب الأجزاء الاخرى ، لأنّ الوجوبات الضمنيّة لأجزاء الصلاة تشكّل بمجموعها وجوبا واحدا استقلاليّا .
شرح
اجزا را وجوب ضمنى مىگويند . وجوب ضمنى نوعى از وجوب است كه فقط در اجزاى مركب تصور مىشود . چون اجزاى مركب هركدام به تنهايى استقلال ندارند و هركدام به تنهايى منشأ اثر نيستند ، بلكه انضمام آنها به هم مصلحتآفرين است . پس وجوبى كه براى تكتك اجزاى نماز تصور مىشود به گونهاى نيست كه هركدام به تنهايى و مستقلا و به حساب خودش وجوب داشته باشد .
اين مطلب شبيه آن است كه پزشك براى بيمار دستور معجونى را مىدهد كه مركب از سه چيز است . اين معجون در صورتى مؤثر و شفابخش است كه همهء اجزاى خود را داشته باشد . بله هر جزء اين معجون مؤثر و شفابخش است ، ولى به شرط اينكه بقيه اجزا نيز در كنارش باشد . اما هر جزء مستقلا و بدون انضمام اجزا ديگر خاصيتى ندارد .
اينطور نيست كه يك جزء يك ثلث درد را شفا دهد و دو جزء دو ثلث درد را . در مورد نماز نيز شارع مصلحتى را در مجموع اين اجزاى يازدهگانه ملاحظه كرده است و امر به كل بما هو كل كرده است . اين وجوب از كل سرازير به اجزا مىشود ، ولى وجوب هر جزء به ملاك خودش نيست ، بلكه به ملاك داخل بودن در مجموعه است . پس نوعى ارتباط ميان اجزاى واجب در داخل يك مجموعه پديد مىآيد . هر جزء به عنوان اينكه