گويا حقيقت نداشته باشد و منشاء آن ظاهرا نقوش برجسته نقش رستم است ( كه بعد خواهد آمد ) . پس از اين نبرد ، كه در روز 28 آوريل 224 رخ داد . اردشير فاتحانه وارد تيسفون شد و ايالت بابل را باطاعت خود آورده ، جانشين اشكانيان گرديد « 1 » .
وى رسما در سال 226 ميلادى تاجگذارى و عنوان شاه شاهان ايران را اختيار كرد .
بنابر روايات موجوده اردشير دختر « 2 » يا دختر عموى اردوان « 3 » يا برادرزاده فرخان پسر اردوان را بنكاح خويش درآورد . آنچه مورخان عرب و ايرانى در باب اين ازدواج نقل كردهاند ، شبيه افسانه است ، معذلك هرتسفلد معتقد است ، كه اين مزاوجت حقيقت واقع شده است ، زيرا كه اردشير ميخواست بوسيله وصلت با خانواده اشكانى ، اساس دولت خود را استوار كند « 4 » . اما من به دو دليل نسبت به صحت اين روايت ظنين هستم . يكى اختلاف آرايى ، كه درجه قرابت زوجه اردشير نسبت به اردوان هست ، ديگر آنكه مقصود مورخان عرب و ايران از ذكر اين ازدواج ، اثبات اين نكته است ، كه چون مادر شاهپور پسر اردشير از سلسله سابق بوده ، پس شاهپور حقا جانشين اشكانيان بشمار مىرود . اما در واقع قبل از آنكه اردشير بتخت نشيند ، شاهپور به حد بلوغ رسيده بود و اين مطلب از يكى از روايات نخستين طبرى مستفاد مىشود ، كه گويد شاپور در « نبرد هرمزدقان » شركت جست ( طبرى ، ص 819 ، نلدكه ، ص 14 ) . سلسله اين روايت ظاهرا بكتاب خوذاى نامگ ميرسد ، در صورتى كه روايت عروسى اردشير با يكى از بانوان اشكانى و تولد شاهپور از او ،
هامش
( 1 ) - طبرى ، ص 813 و ما بعد ، نلدكه ، ص 1 و بعد ؛ گوتشميد ، تاريخ ايران ، ص 159 تا 163 .
( 2 ) - طبرى . ص 823 ، نلدكه ، ص 26 ؛ فارسنامه ، ص 59 .
( 3 ) - نهايه ، بردين ، ص 218 .
( 4 ) - پايكولى ، ص 40 .