تقديم كرده است . علاوه بر اينها آگاثياس در يادداشتهاى خود ، كه راجع بتاريخ ساسانيان نوشته ، از منابع ديگر نيز استفاده نموده است . مثلا شرحى كه راجع به نسب اردشير و سرگذشت ايام جوانى او نگاشته ، تحقيقا از روايات عامه مأخوذ است .
شروحى كه در باب دين زردشتى تحرير كرده ، خالى از اشتباه نيست ، ولى مشتمل بر نكات معتبر و سودمند است . تاريخ مالالاس « 1 » ( متوفى در حدود 578 ) حاوى اطلاعات مفيدى در خصوص فرقه مزدكى است .
تاريخ سنوات 558 تا 582 را مناندرس پروتكتور « 2 » ( نيمه دوم قرن ششم ) ذكر كرده است . براى سنوات 582 تا 602 تاريخى از تئوفيلاكتوس سيموكاتا « 3 » ( قرن هفتم ) در دست داريم ، كه در باب تشكيلات ايران مشتمل بر مطالب مهمه است .
تاريخ ايام سلطنت سلاطين ساسانى ، كه سونكلوس « 4 » ( بعد از 810 ) تأليف كرده ، مأخوذ از يادداشتهاى آگاثياس است « 5 » . براى زمان خسرو دوم و جانشينان او در تاريخ تئوفانس « 6 » ( متوفى در حدود 817 ) و در كتابى كه آن را كرونيكون پاسكاله « 7 » ( قرن نهم ) ميخوانند ، نكات مهمه مندرج است . مطالبى در باب عهد ساسانيان مىتوان از كتب نويسندگان متأخر بيزانسى بدست آورد مثل كتاب نيكفروس « 8 » ، كه در سالهاى 806 تا 815 بطريق قسطنطنيه بوده ، و كتابهاى كدرنوس « 9 » ( قرن يازدهم ) و زوناراس « 10 » ( متوفى بعد از 1118 ) .
ويليمس جكسن « 11 » وث . كلمن « 12 » از نويسندگان يونانى و رومى عصر ساسانيان
هامش
( 1 ) -Malalas( 2 ) -Menandros Protector( 3 ) -Theophilactus Simokatta( 4 ) -Synkellos( 5 ) - ر ك به نلدكه طبرى ، ص 400 .
( 6 ) -Theophanes( 7 ) -Chronicon Paschale( 8 ) -Nikphorose( 9 ) -Kedrenos( 10 ) -Zonaras( 11 ) - زردشت پيغمبر ايران قديم ., The prophet of Ancient Iran Zororsterچاپ جديد ، نيويورك 1919 ، ص 242 و بعد . -
( 12 ) - تاريخ ديانت ايران ، ص 69 و ما بعد .Fontes historiae Religionis Persicae , Bonnae , 1920 .