مخدوش است مفاتيح العلوم خوارزمى ( كه در حدود 976 تأليف شده ) « 1 » و آثار الباقيه بيرونى ( متوفى بسال 1048 ) « 2 » و سياستنامه نظام الملك ، كه در 93 - 1092 تأليف شده « 3 » ، همچنين حاوى روايات عديده از عهد ساسانيان هستند .
در سلسله كتبى ، كه موسوم به ادب است و ظاهرا بتقليد اندرزهاى ساسانى رواج گرفته است ، مىتوان نكات و حكايات بسيار يافت و گرد آورد . از جمله اين نوع كتب علاوه بر كتاب المحاسن سابق الذكر ، يكى كتاب الاذكياء ( عربى ) ابن - الجوزى است ( متوفى در 1200 ) « 4 » ، ديگر مرزباننامه ( فارسى ) سعد الدين وراوينى است ، كه در فاصله سال 1210 و 1225 ، تدوين يافته است « 5 » . در كتب جغرافيون عرب هم نكات پراكنده بسيار است ، مثل كتب ابن خرداذبه ( قرن نهم ) و ابن الفقيه - الهمدانى ( متوفى در آغاز قرن دهم ) و استخرى و ابن حوقل ( قرن دهم ) « 6 » و ياقوت ( متوفى در 1229 ) « 7 » . همچنين ميتوان بعضى وقايع محلى را از كتاب تاريخ
هامش
( اسلامبول 1926 ) و ج 2 ( اشتوتگارت 1922 ) . مقايسه شود با كتاب بيهقى به همين اسم ( نيمه اول قرن دهم ) ، چاپ شوالىSchwally( گيسنGtessen1902 ) ، فهرست ازرشر ( اشتوتگارت 1923 ) .
( 1 ) - چاپ فان فلوتن ، ليدن 1895 . اونوالا ، ترجمه منتخبى از مفاتيح العلوم الخوارزمى ، مجله كاما 1928 .
( 2 ) - چاپ زاخو ، ليپزيگ 1878 ، ترجمه آن به زبان انگليسى از همين شخص ، لندن 1879 .
( 3 ) - چاپ شفر ( پاريس 1892 ) و ترجمه فرانسه آن توسط همين شخص .
( 4 ) - ترجمه رشرRescher، گالاته 1925 .
( 5 ) - چاپ قزوينى ، ليدن 1909 ( سلسله انتشارات اوقاف گيب 8 ) .
( 6 ) - جغرافيون ، چاپ دخويه ، ج 6 و 5 و 1 و 2 .
( 7 ) - چاپ وستفلد ، ج 6 - 1 ، ليپزيگ 1866 ؛ ترجمه مختصر فرانسه توسط باربيه دومينار ( فرهنگ جغرافيايى ) ، پاريس 1861 .