مطابق تواريخ موجوده و لخش بنويسد ، قابوس نوشته است و اين همان كاوس ( كيوس ) برادر خسرو اول است ، كه بجاى پادشاه كرمان ، كه در عهد اردشير بوده ، مذكور شده است . « 1 »
در سياست نامه نظام الملك « 2 » عباراتى از كتاب موسوم به پيشينگان نامگ ( كتاب پيشينگان ) نقل شده است .
گذشته از اين كتابى بنام تاج نامگ داشتهاند ، حاوى صورت نطقها و دستورها و فرمانهاى سلاطين و نظاير آن فعلا دشوار است ، كه بگوييم در اين مجموعه چند سند تاريخى مندرج بوده است . نام كتاب تاج نامگ در فهرست ابن النديم « 3 » مذكور و نقلهايى از آن در عيون الاخبار ابن قتيبه مسطور است . بعضى از اين عبارات منسوب بپادشاهى است ، كه نام ايشان ذكر نشده ، و بعضى استخراج از اندرز خسرو پرويز است ، كه گويند خطاب بفرزندان و دبيران و گنجوران و حاجبان خويش كرده است . ذكرى كه طبرى از نامههاى سلاطين مىكند ( مثل نامه شاپور سوم بحكام ايالات و نامه بهرام چهار به سران سپاه و نامه خسرو اول بپاذگوسپان آذربايجان ) ، ظاهرا مأخوذ از تاج نامگ است .
چنين پيداست ، كه كتابهاى خاصى هم بنام تاج نامگ موجود بوده است ، زيرا كه در الفهرست ( ص 118 ، سطر 28 ) اسم يك تاج نامه مذكور شده ، كه حاوى شرح اقوال و افعال انوشيروان ( خسرو اول ) بوده و ابن المقفع آن را ترجمه كرده است . يكى گابريلى بر آن است ، كه تاج نامگ منحصر بفرد بوده و عبارت اقوال و افعال انوشيروان الحاقى است « 4 » .
هامش
( 1 ) - ايضا ص 30 ، و يادداشت 2 . راجع به نامه تنسر ر ك گابريلى ، مجله مطالعات شرقيه . ج 13 ، ص 217 ببعد و كريستنسن ، شاهان ، ص 90 - 83 .
( 2 ) - سياستنامه ، چاپ شفر ، متن ، ص 19 ؛ ترجمه ، ص 12 .
( 3 ) - چاپ فلوگل ، ص 305 ، سطر 11 .
( 4 ) - گابريلى ، مجله مطالعات شرقيه ، ج 13 ، ص 215 و بعد .