نمايندگى تجارتى انگليسىها در رشت غارت شده و كالاهائى به بهاء هشتاد هزار ليره از بين رفت و اين خسارت هيچوقت هم جبران نشد .
نمايندگان تجارتى ، شهر رشت را ترك گفتند و بدين ترتيب دومين كوشش بريتانيا براى تجارت با ايران از راه روسيه منجر بعدم موفقيت گرديد . ولى در خصوص جرئت و جسارت و حوادث اوليه تاريخچه و وقايع ايام ما با كارهاى مهم انگليسىهائى مانند هانوى « 1 » ، التون « 2 » و ودروف كه در جهانگردى و سير و سياحت اكتشافى بطور پيش قدم شهرتى بسزا حاصل كردند مكمل گرديد .
علو نظر نادر شاه در قسمت نيروى دريائى
ايرانيان كه بواسطهء سدهاى سلسلهء جبال از دريا محروم شدهاند ناسازگارى و عدم تمايلى كه هميشه نسبت به دريا نشان دادهاند بهترين گواه بر صدق اين مطلب مىباشد كه اوضاع طبيعى در اخلاق مؤثر مىباشد . اين ناسازگارى و تنفر از دريا امروزه نيز در آنها به همان مثابه كه حافظ را از سفر هند بازداشت استوار مىباشد . نادر شاه اولين پادشاه ايران است كه ارزش نيروى دريائى را درك نمود و از اين حيث شايستهء احترام مىباشد . دريا سالار سواحل ( دريا بيگى ) با آنكه وقتى كه به اين شغل تعيين شد هيچ كشتى نديده معهذا از سياست و رويهء دريائى نادر شديدا پشتيبانى مىكرد . در ژانويهء سال 1743 التون برياست كل كشتىسازى تعيين و بلقب جمال بك « 3 » ملقب گرديد .
التون بساختن كشتى تنها قانع نشد ، بنابراين در تحت اوامر ارباب خود ساحل شرقى درياى خزر را بسوى شمال تا جزيرهء چلكن « 4 » مساحى « 5 » نمود . نقشهء نادر آن بود كه تركمنهاى غارتگر را متوقف ساخته و بوسيلهء تأسيس يك ايستگاه مستحكم
هامش
( 1 ) -Hanway( 2 ) -Elton( 3 ) - استعمال تركى آن « گمال » است و بايستى بخاطر داشت كه زبان مادرى نادر تركى بوده است . ( مؤلف )
( 4 ) -Cheleken( 5 ) - شرح جالبتوجه كاپيتن و ودروف در كتاب هانوى جلد اول صفحهء 38 - 130 داده شده در صفحهء 161 نقشههاى نادر را ذكر نموده و كوششى كه التون به عمل آورده نشان داده است ( مؤلف )