لشگريانش بازگشتند و چند اهتمام ديگر براى تنبيه ميرويس به همين عاقبت گرفتار شد تا اينكه وى در 1715 درگذشت و بجاى او برادرش عبد العزيز نشست كه سر تسليم بدولت داشت ولى محمود پسر ميرويس كه رشيد و صاحب اراده بود عم خود را كشت ( 1717 ) و بجاى او نشست . يكسال پيش از آن ابداليها طغيان كردند و سر عشيرهء پوپلزاى ابدالى يعنى عبد اللّه خان سدوزاى و پسرش اسد الله نيز از زندان حاكم هرات فرار كردند و اقدامات دولت در خواباندن فتنه عقيم ماند مورخ معاصر نادر در كتاب زبدة التواريخ تفصيل وقايع و شرح وزيران بىلياقت دولت را آورده است « 1 » بين خود غلجائى و ابداليها ستيزگى رويداد و اسد الله مقتول شد و دولت شاهنشاهى از اين فرصت استفاده نكرد با اينهمه محمود ظاهرا تمكين نمود و به حكومت قندهار منصوب گشت ولى بسى نگذشت در 1710 به كرمان حمله برد و در آنجا از طرف تنها سردار شجاع ايران لطفعلى خان شكست خورد و بازگشت ولى در ضمن به ضعف دولت صفوى پى مىبرد و آماده حمله نوين ميشد . درين ضمن فتنههائى از سوى مغرب و شمال سرزد . توضيح آنكه در آغاز قرن لزكىهاى كوهستانى داغستان با طوائف « جاد » و « تالهء » ناحيه « كانيك » ( يا آلازن ) كه در جهات جنوب غربى جبال قفقاز بودند حملات خود را به گرجستان و شيروان از نو آغاز كردند . نيم قرن پيش شاه عباس ثانى به شرط مسالمت وعده مساعدت مالى به اين لزگيها داده بود و تا زمان سلطان حسين رعايت ميشد ولى در آن موقع مورد سوءاستفاده درباريان واقع شد .
مردم شيروان هم از دست لزگيها و هم از نابردبارى بعض علماى شيعه در رنج بودند و در نتيجه به عثمانى فرار كردند و بقيه از آن دولت حمايت خواستند از طرف ديگر ظهور پطر كبير در روسيه خصم جديدى براى ايران فراهم ميكرد . در اين موقع روسيه هيئتى اقتصادى تحت نظر ولينسكى « 2 » به ايران فرستاد و او در بازگشت ضعف و انحطاط دولت سلطان حسين را شرح داد پطر بواسطه نزاع با مملكت شمالى نه
هامش
( 1 ) - تأليف محمد محسن نسخه خطى در كمبريج
( 2 ) -Artemi Volynski