احمد خان از ايل ابدالى ( درانى ) در افغانستان مستقر گشت . وى افغانستان را دولتى مستقل اعلام كرد و خود لقب شاهى پذيرفت و هرات و سيستان را متصرف گشت . در استرآباد و مازندران محمد حسن خان رئيس ايل قاجار و در آذربايجان جنوبى آزاد خان افغان سردار سابق نادر استوار گشتند . خاننشينهاى آذربايجان شمالى و ارمنستان و سلطاننشين گرجستان شرقى عملا مستقل گشتند . على مردان خان رئيس ايل بختيارى و كريم خان رئيس ايل چادرنشين ايرانى ( لر ) زند حكومت را به دست گرفتند .
اينان شهر اصفهان را به دو بخش تقسيم كردند . و به نام شاه اسماعيل سوم صفوى كه خود وى را به شاهى برگزيده بودند حكومت مىكردند . چيزى نگذشت كه مبارزه ميان دو متحد پيشين آغاز شد و سرانجام على مردان خان كشته شد و كريم خان زند پيروز گشت .
وى مؤسس سلسلهء زنديه مىباشد كه از سال 1164 تا 1209 ه . - 1750 تا 1794 م . حكومت كرد .
بعد از تاريخ فوق مبارزه به خاطر تصرف ايران بهطور كلى ميان سه دسته فئودال كه قدرت را در فارس و استرآباد و آذربايجان ( ايران ) به دست گرفته و كريم خان زند و محمد حسن خان قاجار و آزاد خان در رأس آنها قرار داشتند جريان داشت . اين مبارزه با پيروزى قطعى كريم خان زند ( در حدود سال 1172 ه . - 1758 م . ) پايان يافت ولى كريم خان فقط در سال 1177 ه . - 1763 م . توانست قدرت خويش را در سراسر ايران بسط دهد - معهذا خراسان كه در دست شاهرخ افشار نابينا بود از تحت تسلط او به دور مانده افغانستان و امارتهاى آذربايجان - اران و ارمنستان شرقى و سلطاننشين گرجستان شرقى همچنان مستقل باقى ماندند .
پايان
ايران در زمان نادرشاه ( فارسي ) — صفحة 295
مساهمون: على اصغر عبد اللهى
ص٢٩٥