شماره گذارى اين رجل فرنگى شرايع 10019 مسأله دارد .
از همين فقيه نامدار ، كتاب مختصر النافع است كه گزيده شرايع مىباشد . ترجمه كهن فارسي دارد
كه پس از وفات محقق حلى انجام شده ودر سال 1343 در تهران تحقيق وبه چاپ رسيده است . البتة
ترجمه هاى متعدد ديگرى هم دارد ، كه ظاهرا هنوز به صورت خطى ، در كتابخانه ها موجود وبه چاپ
نرسيده است .
از علامه حلى ( 648 - 724 ) تبصرة المتعلمين وقواعد الأحكام في معرفة الحلال الحرام ، هر دو به
زبان فارسي ترجمه شده است . ترجمه قواعد در كتابخانه مدرسه خيرات خان مشهد موجود است كه
تاريخ ترجمه 732 ه . ق نشان مىدهد 1 . از شهيد أول ( م 786 ) رساله الفيه به فارسي ترجمه شده
است 2
3 - كتب فقهى استدلالي
در اين دسته آثار ، فقيه گاهى در پيرامون متنى از دسته پيش وگاهى مستقيما با مطرح ساختن
حكمي از احكام شرعيه ، نظريات گوناگون ومباني هر يك را ارائه مىدهد وبه نقد وبررسى مىپردازد
ونظر خويش را انتخاب مىكند . گاهى ميان مكاتب مختلف به مقايسه پرداخته مىشود ، نظير خلاف
شيخ طوسي وتذكرة الفقهاء علامه حلى ، ومختلف ايشان وأخيرا جواهر الكلام ، محمد حسن نجفي ،
مكاسب شيخ مرتضى انصارى و . و . و .
4 - كتب قواعد فقهى
در خصوص " سير تحول نگارش قواعد فقهى در ميان فقهاى اماميه " ، در سال 1374 به خواسته
سازمان كنفرانس اسلامى جده ، پژوهشى تحت عنوان فوق ارائه داده أم كه توسط فرهنگستان علوم
إيران به دو زبان عربى وفارسي تكثير شده است . اجمالا آن كه اولين اثر در شيعه كتاب نزهة الناظر في
الجمع بين الأشباه والنظائر اثر يحيى بن سعيد حلى وپس از آن كتاب القواعد والفوائد شهيد أول ( م
786 ) وسپس آثار زيادى به اين سبك نگارش يافته است .
5 - رساله هاى عمليه
رساله عمليه يا به گفته حنفيان خراسان رساله عاميه در تاريخ فقه شيعه پيشينه درازى دارد .
هامش
( 1 ) رك . راهنماى كتاب 14 : 981 .
( 2 ) رك . الذريعة : ج 2 ص 296 .