" عن الحياض التي بين مكة والمدينة تردها السباع وتلغ فيها الكلاب ويغتسل فيها الجنب ،
أيتوضأ منها ؟ قال : وكم قدر الماء ؟ قلت : إلى نصف الساق ، والى الركبة ، وأقل . قال : توضأ . " 1
سؤال 50 : هر گاه نماز را در أثناء باطل كند ، يا بعد از فراغ ، يا در أثناء منكشف شود
بطلان آن ، آيا قرائت واذكارى كه اتيان كرده ، غير از ثواب انقيادى ، ثواب قرائت وذكر دارد
وصحيح است ، يا نه ؟ وهم چنين هر گاه غسل كند به قصد جمعه وبعد معلوم شد كه روز جمعه
نبوده لكن از أيامي بوده كه غسل در آنها مستحب است ، آيا غسل أو صحيح است ، يا باطل ؟
وبر فرض صحت ، ثواب غسل را دارد يا نه ؟ وهكذا در أمثال اينها ؟
جواب : إما در فرض أول : پس قرائت وأذكار أو صحيح وثواب آنها را دارد ، هر چند قصد
نكرده است الا به عنوان جزئيت نماز ونماز باطل شده است ، يا باطل بوده است .
واما در فرض دوم : پس صحيح است . بنابر آنچه در محل خود محقق شده است از اتحاد
حقيقت أغسال ، پس به قصد اتيان يكى از آنها ، هر چه در آن وقت مطلوب است به عمل آيد ،
مثلا هر گاه در روز جمعه ، ملتفت جمعه بودن نباشد وغسل جنابت يا غير آن بكند به قصد
امتثال امر جنابت ونحو آن ، جمعه نيز به عمل آمده [ است ] . چنانچه [ چنان كه ] لازمه اتحاد
است .
وضرر ندارد عبادت بودن غسل جمعه ، ومعتبر بودن قصد قربت در تحقق عبادت ، زيرا كه
آنچه از أدله مستفاد مىشود از يد از اين نيست كه بايد مقرون به قصد قربت باشد ، ولازم
نيست كه قربت آن ، از جهت امتثال امر خودش باشد ، بلكه مطلق قصد قربت ولو از جهت
ديگر كفايت مىكند در آن ، پس أداء مأمور به ، به امر غسل جمعه ، شده است ، هر چند امتثال
امرش نشده است . وخواص واقعيه غسل جمعه را نيز دارد ، لكن ثواب آن را ندارد .
ودر فرض مذكور در سؤال نيز ، صحيح است ، لكن ثواب ندارد ، چون امتثال امر نكرده
است بالفرض . بلى ، اگر قصد كرده باشد وظيفة يوم را ، وخيال كرده باشد كه غسل جمعه است
ودر واقع غسل ديگر باشد ثواب امتثال را نيز دارد . وسر فرق ما بين فرضين ( كه در أول
هامش
1 . الكافي ، ج 3 ، ص 4 ، حديث 7 ، باب الماء الذي تكون فيه قلة ، ودر تهذيب الأحكام ، ج 1 ، ص 417 ، روايت
1317 ودر وسائل الشيعة ، ج 1 ، ص 199 ، باب 9 ، روايت 12 أبواب الماء المطلق . با اختلاف اندكى در ألفاظ .