شرح - در كلام حضرت كه فرمود : « برادرت در دين او . . . » دو احتمال ميرود ، يكى آنكه مقصود برادر دينى باشد كه در اين صورت فهميده شود : كه غيبت كافر ومخالف جايز است ، و ديگر آنكه جمله متعلق به « تقول » باشد كه معنا چنين شود كه « بگوئى در بارهء دين او چيزى را كه نكرده است » به نسبت دادن كفر يا معصيتى به او ، و هر دو احتمال را مجلسى ( ره ) ذكر كرده است وسپس گويد : اين حديث دلالت كند كه غيبت شامل بهتان نيز مىشود و اين اصطلاح ديگرى است براى غيبت . سپس وجهى ذكر كرده براى اينكه مقصود همان غيبت اصطلاحى باشد و معناى تازه نباشد .
4 - از حضرت صادق عليه السّلام حديث شده كه فرمود : از پيغمبر ( ص ) پرسيدند : كفارهء غيبت چيست ؟
فرمود : از خداوند طلب آمرزش كنى براى آنكه غيبتش كردى هر زمان بيادش افتادى .
شرح - از اين حديث استفاده شود كه در كفارهء غيبت استحلال ( وحلاليت طلبيدن ) واجب نيست چنانچه جماعتى نيز واجب ندانسته اند ، و در مقابل جمع زيادى واجب دانسته اند وجمعى تفصيل داده اند ميانهء آن موردى كه غيبت به گوش او رسيده باشد كه : اينجا استحلال واجب است ، وآنجائى كه بگوشش نرسيده باشد كه واجب نيست و استغفار كافى است مجلسى ( ره ) گويد : ممكن است اين خبر را نيز حمل بر اين صورت دوم كرد وبدين وسيله ميان تمامى اخبار در باب غيبت جمع كرد وتوافق داد .
5 - ابن ابى يعفور از حضرت صادق عليه السّلام حديث كند كه فرمود : هر كه بمرد مؤمن يا زن مؤمنه بهتان زند به آنچه در او نيست ، خداوند او را در طينت خبال برانگيزد ونگهدارد تا از آنچه گفته بيرون آيد ، گويد : من عرضكردم : طينت خبال چيست ؟ فرمود : چركى است كه از فرج زنان بدكاره بيرون آيد .
شرح - معناى كلام حضرت كه فرمود : « تا از آنچه گفته بيرون آيد » ممكن است كنايه از دوام وخلود باشد زيرا اثبات آن بر او ممكن نيست چون كه بهتان زده ، ومحتمل است مقصود پاك شدن از چركى گناه بوسيلهء آتش باشد ، وطيبى در شرح مشكاة گفته است : يعنى توبه كند يا پاك شود ، ومجلسى ( ره ) فرمايد : شايد مقصودش توبهء در دنيا باشد لكن بعيد است .
6 - از يحيى ازرق حديث شده كه گفت : حضرت ابو الحسن ( موسى بن جعفر ) عليه السّلام به من فرمود