گفتم : « صلى الله عليك » وعرضكردم : قربانت : اگر مانند شما ( امام معصومى ) عطسه زد همانطور كه ما بهم ميگوئيم « يرحمك الله » آن طور بگوئيم يا اين طور كه من ميگويم ؟ فرمود : چرا مگر نميگوئى : « صلى الله على محمد وآله » ؟ عرضكردم : چرا ، فرمود : ( تو ميگوئى : ) « ارحم محمدا وآل محمد »
( يعنى پس از آنكه ميگوئى : « صلى الله على محمد وآله »
دنبالش ميگوئى : « ارحم محمدا وآل محمد »
و اين هر دو طلب رحمت است به دو لفظ : يكى بلفظ « يرحمك الله »
و ديگر بلفظ « ارحم محمدا وآل محمد »
- از فيض - ره - ) سپس فرمود : آرى محققا خداوند بر محمد صلوات و رحمت فرستاده وجز اين نيست كه صلوات ما بر او براى ما رحمت وتقرب به خدا است .
شرح - يعنى باكى نيست هر كدام يك از اين دو لفظ را بگوئى زيرا هر دو به معناى طلب رحمت خداوند است . ومحتمل است معناى فرمايش امام عليه السلام اين باشد كه « صلى الله عليك »
به همان معناى « ارحم محمدا وآل محمد »
است كه آن هم از لحاظ معنا بازگشتش به « يرحمك الله »
است پس هر دو لفظ داراى يك معنى است .
5 - احمد بن محمد بن ابى نصر گويد : از حضرت رضا عليه السّلام شنيدم كه ميفرمود : دهن دره از شيطان است وعطسه از خداى عز وجل است .
شرح - مجلسى ( ره ) گويد : اينكه دهن دره را از جانب شيطان دانسته براى آنست كه دهن دره بواسطهء سنگينى بدن وپرى شكم وسستى وميل آن بخواب است ، ومقصود حضرت باز داشتن مردمان است از آنچه باعث پديد آمدن دهن دره است مانند پرخورى وسيرى و مانند اينها كه انسان را از طاعات سنگين كند و از انجام خيرات كسل نمايد ، وفيض ( ره ) گويد : جهتش اينست كه پيدايش آن از غفلتى است كه از واگذاردن خداوند شخص را به حال خود پديد آمده ، زيرا كه چون خداوند بنده را به حال خود گذارد از ياد خدا غافل شود ( و نشانه اش دهن دره است ) و اما وجه اينكه عطسه از طرف خدا است اين است كه اوست كه بنده اش را وادار بعطسه كرده تا آن بنده هنگام زدن عطسه به ياد خدا افتد ، و ذكر او را بگويد و اين معانى است كه از حديث آينده استفاده شود .
6 - صالح بن ابى حماد گويد : از حضرت موسى بن جعفر عليه السلام از عطسه و سر اينكه دنبالش حمد خدا را بايد كرد پرسيدم ؟ فرمود : همانا براى خدا بر بنده اش نعمتهائى است از سلامتى بدن واعضاى
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 472
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٤٧٢