ممكن است جمع ميان اين اخبار باينكه گوئيم اخبارى كه دلالت بر عدم حساب دارد حمل بر مؤمنين شود ، و اخبار حساب حمل بر غير آنها شود چنانچه ظاهر بيشتر اخبار است ، يا اخبار عدم حساب حمل شود بر آنچه در ضروريات صرف گردد ، و اخبار حساب بر آنچه بيش از ضرورت باشد ، چون جمع مال بيش از اندازهء حاجت وصرف آن در غير مورد ضرورت .
باب كسى كه مردم را عيب كند ( يا عيب مردمان گويد )
1 - حضرت باقر عليه السّلام فرمود : همانا ثواب نيك رفتارى زودتر از هر كار خيرى رسد ، وعقوبت ستم و تعدى بمردم زودتر از هر بدى آيد ، و همين عيب براى مرد بس است كه از مردمان ببيند چيزى را كه از ( ديدن ) آن چيز در خودش كور است ، يا مردم را بكارى سرزنش كند كه خودش نتواند آن را واگذارد ، يا همنشين خود را به چيزى كه به كار او نخورد آزار دهد .
شرح - مجلسى ( ره ) گويد : ظاهر اين است كه مراد از « بر » احسان به ديگرى است وگاه بهر كار خيرى اطلاق شود ، ومقصود از « بغى » ظلم و دست درازى بمردم است و گاهى بر زنا اطلاق شود ، و ظاهر در اينجا همان معناى اول است ، و ممكن است مقصود خروج بر امام باشد . . . ، تا آنكه گويد سپس ظاهر اين است كه مقصود از آن چيزى كه از ديدن آن در خود كور است ، يا خودش استطاعت ترك آن را ندارد اعم است از اينكه از جنس عيب ديگران باشد يا نباشد . . . . وگفتار آن حضرت كه فرمود : « يا همنشين خود را به چيزى كه به كار او نخورد بيازارد » يعنى چيزى كه براى او مهم نيست وسودى ندارد چه براى خودش و چه براى همنشينش و ممكن است مقصود پر گفتن و بيهوده گفتن باشد ، زيرا كه آن همنشين خردمند را آزار دهد .
2 - ابو حمزه گويد : از حضرت على بن الحسين عليهما السلام شنيدم كه ميفرمود : رسول خدا ( ص ) فرموده : همين عيب براى مرد بس است كه ببيند از مردمان چيزى را كه در خود نبيند ، وهمنشين خود