آيا تو در نفس خودت چنين چيزى را درك نكرده اى ؟ فرمود : سپس از طرف خدا است كه هرطور بخواهد نقطه اى بدل زند ( نقطهء ) كفر باشد يا ( نقطهء ) ايمان . مانند همين خبر از محمد بن أبى عمير حديث شده است .
شرح - مجلسى ( ره ) گويد : مقصود از قلب ( ودل ) در اينجا همان نفس ناطقهء انسانى است كه محل ايمان وكفر است نه آن عضو ( گوشتى ) صنوبرى كه در طرف چپ سينه است ، وجهت اين كه بنفس ناطقه قلب گفته اند براى انقلاب و تغيير پيدا كردن حالات او است ، يا براى اينست كه تعلق نفس انسانى در اول بروح حيوانى است و آن بخاطر لطيفى است كه از قلب برخيزد . ومقصود از ساعت ( كه فرمود : ساعتى از شب و روز بر دل بگذرد . . . ) همان ساعت غفلت از حق تعالى و مشغول بودن بما سواى اوست يعنى در آن ساعت به ياد هيچ يك از ايمان وكفر نيست ، يا در حالى است كه حكم بكفرش نتوان كرد وتوجه بعالم قدس و حق نيز ندارد ، و در معناى « نكتة » گويد : در نهاية گفته است : نكته يعنى اثر كمى مانند چركى روى آينه و شمشير و مانند آن دو ، و در قاموس گويد : « نكت » : آنست كه با چوب يا چيز ديگرى به زمين بزنى كه آن اثرى بجا بگذارد ، و « نكتة » به معناى نقطه است و شبيه بچركى است كه در آئينه باشد . ومقصود از اينكه نكته از جانب خدا است باعتبار توفيق ونبودن آن از جانب خدا است كه هر دوى آنها نيز از اختيار كردن خوب و بد خود بنده است .
2 - ابو بصير گويد : شنيدم كه حضرت باقر عليه السّلام فرمود : گاهى دل در آن ( هيچ يك ) از ايمان وكفر نيست ، مانند يك قطعهء گوشت ، آيا هيچ يك از شما اين را ( كه گفتم ) نيافته ( و درك نكرده است ؟ ) .
3 - حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام فرمود : خداوند دلهاى مؤمنان را پيچيده وبسته بايمان آفريده ( يعنى مانند نامهء لوله كرده وخانهء بسته كه جز نويسنده نامه و صاحب خانه كسى ندادند چه در آن است ) وهنگامى كه بخواهد آنچه در آنست بدرخشد بباران حكمت آبياريش كند ، وبذر علم در آن بكارد ، و زارع و سرپرست آن پروردگار جهانيان است .
شرح - مجلسى ( ره ) گويد : اين كه حضرت تعبير به پيچيدگى وبستگى دل فرمود اشاره بسهو
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 149
مساهمون: الشيخ الكليني
ص١٤٩